Արտասահմանի հայերու քուէարկութեան իրաւունքը՝ Սահմանադրական դատարանի սեղանին

Արտասահմանի մէջ բնակող հայ քաղաքացիներու քուէարկութեան իրաւունքի սահմանափակման հարցը պիտի քննուի Սահմանադրական դատարանին կողմէ։ Յուլիս 3-ին՝ խորհրդարանական ընտրութիւններէն քանի մը շաբաթ ետք ընդունուած Ընտրական օրէնսգիրքի այս փոփոխութիւնը այսուհետեւ ընտրութիւններուն մասնակցութիւնը կը պայմանաւորէ Հայաստանի տարածքին վրայ փաստացի ներկայութեամբ։

Գործնականօրէն, խորհրդարանական ընտրութիւններուն կամ հանրաքուէի մը մասնակցելու համար, քաղաքացին այժմ պէտք է հաստատէ նախորդող երկու տարիներուն ընթացքին առնուազն 366 օր Հայաստանի մէջ իր ֆիզիքական ներկայութիւնը, եւ երկիր վերադարձած ըլլայ հերթական ընտրութենէ մը առնուազն 48, կամ արտակարգ ընտրութենէ մը 28 օր առաջ։ Որոշ բացառութիւններ նախատեսուած են, մասնաւորապէս արտասահմանի ուսանողներուն եւ պետութեան կողմէ պաշտօնական առաքելութեամբ մեկնած անձերուն համար։

Այս բարեփոխումը ուղղակի կը թիրախաւորէ Հայաստանէն դուրս մշտապէս հաստատուած քաղաքացիները, որոնք մինչ այդ կրնային առիթէ-առիթ վերադառնալ երկիր՝ քուէարկելու համար։ Քանի որ հայկական օրէնսդրութիւնը այս դասակարգի քաղաքացիներուն համար չի նախատեսեր ո՛չ հեռակայ, ո՛չ ալ լիազօրագրով քուէարկութիւն, անոնց մասնակցութիւնը կ՚ենթադրէր ֆիզիքական տեղափոխութիւն ընտրութեան օրը։ Յունիս 7-ի ընտրութիւններուն յաջորդած այս քայլը մեծամասնութեան կողմէ ներկայացուեցաւ իբրեւ միջոց՝ խուսափելու միայն քուէարկելու նպատակով կատարուած զանգուածային վերադարձերէ, իսկ կարգ մը պաշտօնատարներ նոյնիսկ ակնարկեցին արտասահմանէն կազմակերպուած ընտրակաշառքի վտանգի մը։

Այս զարգացումը կու գայ այնպիսի ժամանակաշրջանի մը, երբ կառավարութիւնը կը ծրագրէ նաեւ խստացնել Հայաստանի քաղաքացիութիւն ստանալու համար պահանջուող բնակութեան պայմանները, ներառեալ հայկական ծագում ունեցող այն անձերուն համար, որոնք ցայժմ զերծ էին այս պահանջքէն։ Թէեւ իրարմէ անկախ, այս երկու նախաձեռնութիւնները կ՚արտացոլեն միեւնոյն միտումը. Հայաստանի պետութեան եւ անոր քաղաքացիներուն միջեւ յարաբերութիւններուն մէջ, երկրի տարածքին վրայ փաստացի ներկայութիւնը այլեւս առաջնային դեր կը ստանայ։

Քուէարկութեան իրաւունքի սահմանափակումը, սակայն, կը վիճարկուի Սահմանադրական դատարանին մէջ։ Նախորդ խորհրդարանի երեսփոխաններ դիմած են բարձրագոյն ատեան՝ առարկելով, որ Ընտրական օրէնսգիրքը չի կրնար նոր սահմանափակումներ աւելցնել այնպիսի իրաւունքի մը վրայ, որուն սահմանները արդէն իսկ կը ճշդուին Սահմանադրութեամբ։ Ընդդիմադիր «Հայաստան» դաշինքին նախաձեռնած այս դիմումին միացած են նաեւ «Պատիւ ունեմ»-ի անդամներ, ինչպէս նաեւ «Քաղաքացիական պայմանագիր»-ի նախկին երեսփոխաններ։

Հետեւաբար, դատաւորներուն ներկայացուած հարցն է ճշդել, թէ արդեօք օրէնսդիրը կրնա՞յ փաստացի բնակութիւնը սահմանել իբրեւ քուէարկութեան իրաւունքի կիրարկման յաւելեալ պայման այն անձերուն համար, որոնք կը մնան Հայաստանի լիիրաւ քաղաքացիներ։

Սահմանադրական դատարանը ընդունած է քննել այս բողոքը, որուն ուսումնասիրութիւնը նախատեսուած է յառաջիկայ Դեկտեմբեր 22-ին։