Մոսկուայի «նոր» (հին) պահանջները եւ Հարաւային Կովկասի ապագան

Մոսկուա-վերջնագիր

Ուքրաինայի պատերազմի դադարեցման շուրջ Ապու Տապիի մէջ ընթացող բանակցութիւններուն ընթացքին, Ռուսաստան կրկին առաջ քաշած է անվտանգութեան վերաբերեալ իր հին պահանջները՝ ձգտելով սահմանափակել Արեւմուտքի ներկայութիւնը նախկին խորհրդային տարածքին մէջ, ներառեալ Հարաւային Կովկասն ու Կեդրոնական Ասիան։

Ըստ միջազգային լրասփիւռներու տեղեկութիւններուն՝ Մոսկուա կը պահանջէ ՕԹԱՆ-ի ռազմական ներկայութիւնը վերադարձնել 1997-ի դրութեան, դադրեցնել դաշինքին ընդլայնումը եւ սահմանափակել անոր ռազմական գործունէութիւնը Արեւելեան Եւրոպայի, Կովկասի եւ Կեդրոնական Ասիոյ մէջ։

Այս պահանջները կը կրկնեն 2021-ի Դեկտեմբերին Քրեմլինի ներկայացուցած վերջնագիրը, որուն նպատակն էր նախկին խորհրդային տարածքին նկատմամբ Ռուսաստանի գերակշիռ ազդեցութեան վերահաստատումը։ Ամերիկեան Institute for the Study of War հիմնարկին գնահատումով՝ Մոսկուա կը փորձէ Ուքրաինայի պատերազմի կարգաւորման բանակցութիւնները օգտագործել Եւրոպայի անվտանգութեան ամբողջ համակարգը վերաձեւելու համար։

Այս զարգացումները անմիջականօրէն կ՚առնչուին Հայաստանի շահերուն։ Ռուսաստանը շրջանցող Միջին միջանցքի զարգացումը եւ Հայաստանի տարածքով նախատեսուող TRIPP ծրագիրը նոր տնտեսական հեռանկարներ կը ստեղծեն՝ միաժամանակ ընդլայնելով ամերիկեան եւ եւրոպական ներկայութիւնը տարածաշրջանին մէջ։

Թէեւ ռուսական պահանջները ուղղակի չեն թիրախաւորեր այս ծրագրերը, սակայն Մոսկուայի ազդեցութեան գօտիի վերահաստատումը կրնայ սահմանափակել Հայաստանի արտաքին քաղաքական ինքնուրոյնութիւնը եւ արեւմտեան գործընկերներուն հետ գործակցութեան կարելիութիւնները։

Ներկայիս չկան հաստատուած տեղեկութիւններ, թէ Ուաշինկթըն պատրա՞ստ է ընդունելու ռուսական պահանջները։ Աւելին՝ Չինաստանի, Թուրքիոյ եւ Եւրոպական Միութեան տնտեսական ներկայութեան ընդլայնումը կը դժուարացնէ տարածաշրջանին նկատմամբ Ռուսաստանի նախկին գերիշխանութեան վերականգնումը։

Գերմանիա. «Հայաստանի եւ Ազերպայճանի ապագան Մոսկուայի մէջ պէտք չէ որոշուի»

Այս իրադարձութիւններուն զուգահեռ, Գերմանիոյ Արտաքին գործոց նախարար Եոհան Վատէֆուլ Նոյեմբեր 17-ին, Հայաստան եւ Ազերպայճան կատարելիք իր այցելութեան ընդառաջ յայտարարած է, որ Ռուսաստան կը փորձէ պահպանել իր ազդեցութիւնը Հարաւային Կովկասի մէջ՝ ի վնաս տարածաշրջանի ժողովուրդներուն եւ անոնց ապագային։

“Ռուսաստանի դրացիները Եւրոպայի հետ աւելի սերտ յարաբերութիւններ կրնա՞ն ունենալ, թէ ոչ՝ այդ հարցը Մոսկուայի մէջ պէտք չէ որոշուի”,– ընդգծած է գերմանացի նախարարը՝ շեշտելով, որ Հայաստան եւ Ազերպայճան իրե՛նք պէտք է որոշեն իրենց ապագան։

Գերմանացի նախարար

Վատէֆուլ միաժամանակ ողջունած է հայ-ազերպայճանական խաղաղութեան գործընթացին մէջ արձանագրուած յառաջընթացը՝ 2025-ին խաղաղութեան համաձայնագրին նախաստորագրումը նկատելով նշանակալի հանգրուան։ Ան վերահաստատած է Պերլինի պատրաստակամութիւնը՝ աջակցելու մնայուն խաղաղութեան, սահմաններու բացման եւ տարածաշրջանային տնտեսական գործակցութեան զարգացման։

Այսպէսով, Ուքրաինայի պատերազմի կարգաւորման շուրջ բանակցութիւնները Հարաւային Կովկասի համար աւելի լայն նշանակութիւն կը ստանան. հարցը այլեւս միայն ռազմական անվտանգութիւնը չէ, այլ նաեւ այն, թէ տարածաշրջանի պետութիւնները որքանո՛վ պիտի կարենան ինքնուրոյն որոշել իրենց քաղաքական եւ տնտեսական ապագան։

***

Նշենք, որ Նոյեմբեր 10-11-ին Ապու Տապիի մէջ, Միացեալ Նահանգներու միջնորդութեամբ, ռուսական եւ ուքրանական պատուիրակութիւնները բանակցութիւններ վարեցին պատերազմի դադրեցման շուրջ՝ առանց խաղաղութեան համաձայնութեան յանգելու։ Այս բանակցութիւններուն յաջորդեց Նոյեմբեր 19-ին, Չինաստանի Շենչէն քաղաքին մէջ, Տանըլտ Թրամփի, Վլատիմիր Փութինի եւ Սի Ծինփինի եռակողմ հանդիպումը, որուն օրակարգին վրայ էին նաեւ Ուքրաինայի պատերազմն ու միջազգային անվտանգութեան հարցերը։

Soutenez NH