«Թաթոյեան» հիմնադրամի ներկայացուցիչները Դեկտեմբեր 29-ին այցելած են Գեղարքունիքի մարզ, փաստագրելու համար ազերական յարձակումներու հետեւանքով խաղաղ բնակչութեան պատճառուած վնասները։
Հիմնադրամը այս կապակցութեամբ հրապարակած է հետեւեալ ուշագրաւ յայտարարութիւնը.
«Վերին ու Ներքին Շորժա գիւղերում քաղաքացիական բնակչութիւն չկայ առհասարակ, դարձել են լքուած գիւղեր:
Գեղարքունիքում ադրբեջանական յանցաւոր արարքների հետեւանքով առաջացել են լքուած գիւղեր, խմելու ջրի հասանելիութեան լուրջ խնդիրներ կան, կամ ջուր չկայ առհասարակ, խաթարուած է մարդկանց անվտանգութիւնը:
2022 Դեկտեմբերի 29-ին Իրաւունքի եւ արդարութեան կենտրոն «Թաթոյեան» հիմնադրամի ներկայացուցիչներն այցելել են Գեղարքունիքի մարզ` փաստագրելու համար Հայաստանի նկատմամբ 2022 Սեպտեմբերի 13-14-ի ադրբեջանական զինուած յարձակումների ու առաջխաղացումների հետեւանքով խաղաղ բնակիչներին պատճառուած վնասները:
Կուտական, Վերին Շորժա, Փոքր Մասրիկ, Արփունք, Արեգունի, Սոթք եւ միւս գիւղերի հետ կապուած ուսումնասիրութիւնները ցոյց են տալիս, որ 2020-ի մայիսեան ներխուժումներից յետոյ ստեղծուած իրավիճակն է՛լ աւելի է խորացել 2022 Սեպտեմբերի 13-14-ի ադրբեջանական զինուած առաջխաղացումներով:
Տասնեակ գիւղեր, բազմաթիւ բնակելի տներ, յայտնուել են ադրբեջանական ուղիղ դիտարկման ներքոյ, հազարաւոր հեկտարների արօտավայրեր, խոտհարքեր (pelouse), վարելահողեր ադրբեջանական զինուած ուժերի վերահսկողութեան կամ դիտարկման ներքոյ են: Դրանք պարզապէս չի լինում օգտագործել: Ընդ որում, այս հողատարածքների նկատմամբ մարդիկ ունեն սեփականութեան օրինական իրաւունք:
Օրինակ` Վերին ու Ներքին Շորժա գիւղերում քաղաքացիական բնակչութիւն չկայ առհասարակ, դարձել են լքուած գիւղեր:
Գեղամաբակ, Ջաղացաձոր, Այրք, Վերին Շորժա, Ներքին Շորժա եւ այլ գիւղերի համար ջրային աւազաններն ու ջրի բնական աղբիւրները յայտնուել են ադրբեջանական վերահսկողութեան կամ դիտարկման ներքոյ 2021 Մայիսից ու առաւել խորացել 2022 Սեպտեմբերի պատերազմից յետոյ. գիւղերում ջրի հասանելիութեան լուրջ խնդիներ են առաջ եկել կամ չկայ հասանելիութիւն առհասարակ:
Բնակիչների, համայնքային մարմինների ներկայացուցիչների հետ քննարկումները ցոյց են տալիս, որ գիւղերից լսւում են ադրբեջանական կրակոցների ձայները, որոնք մարդկանց ահաբեկելու նպատակ ունեն:
Ընկերային առկայ խնդիրները խորացել են, աւելացել են կեանքի ու անվտանգութեան սպառնալիքները:
Նորից եմ կրկնում, որ մեր առաջնային նպատակը պէտք է լինի ադրբեջանական զինուած ծառայողներին հեռացնելը ոչ միայն մեր բռնագրաւուած տարաքներից, այլ նաեւ 2020 թուականի պատերազմից յետոյ մեր գիւղերի ու ճանապարհների մօտ նրանց յանցաւոր տեղակայումներից։
Արձանագրած փաստերը` կապուած Հայաստանի ինքինշխան տարածք ադրբեջանական յանցաւոր ներխուժումներով, հայկական գիւղերի հարեւանութեամբ եւ համայնքների միջեւ ճանապարհներին ադրբեջանական անօրինական զինուած տեղակայումներով երկրի անվտանգութեան, բնակչութեան կեանքի համար առաջացրած խոր խնդիրների հետ, կը վերլուծուեն եւ կը ներկայացուեն համապատասխան կառոյցներին»: