Համաշխարհային հայկական երրորդ վեհաժողովի աւարտին՝ ֆրանսահայ մասնակիցները միացեալ յայտարարութիւն հրապարակեցին

Հայաստան-Սփիւռք գործակցութեան նոր հեռանկարներ, հայրենադարձութիւն եւ գործնական նախաձեռնութիւններ՝ չորսօրեայ հանդիպման գլխաւոր հարցերը

Երեւանի մէջ Նոյեմբեր 8-ին աւարտեցաւ Համաշխարհային հայկական երրորդ վեհաժողովը, որ չորս օր շարունակ մէկտեղած էր Հայաստանի եւ Սփիւռքի շուրջ 800 ներկայացուցիչներ՝ աշխարհի 55 երկիրներէ։ Վեհաժողովին աւարտէն ետք հրապարակուած նոր տեղեկութիւններուն մէջ առանձնայատուկ տեղ կը գրաւէ Ֆրանսայէն ժամանած մասնակիցներուն միացեալ յայտարարութիւնը, որով անոնք պատրաստակամութիւն կը յայտնեն իրենց մասնագիտական կարողութիւնները ի սպաս դնելու Հայաստանի զարգացման եւ հայ-ֆրանսական գործակցութեան ամրապնդման։

Հայաստանի Սփիւռքի գործերու գլխաւոր յանձնակատարի գրասենեակին կազմակերպութեամբ, Նոյեմբեր 5-8-ին «Մերիդիան» կեդրոնին մէջ տեղի ունեցած վեհաժողովը համախմբած էր Սփիւռքէն շուրջ 600 եւ Հայաստանէն 200 մասնակիցներ։ Քննարկումներուն մասնակցած էին պետական պատասխանատուներ, համայնքային կազմակերպութիւններու ներկայացուցիչներ, գործարարներ, գիտնականներ եւ տարբեր մասնագիտութիւններու տէր անձեր։

Վեհաժողովին վերջին օրը յատկացուած էր Հայաստան-Սփիւռք գործակցութեան հետագայ հեռանկարներուն, հայրենադարձութեան աջակցութեան, Սփիւռքի մէջ հայկական մշակոյթի պահպանման, ինչպէս նաեւ արհեստագիտութեան եւ արհեստական բանականութեան մարզերուն։ Եզրափակիչ լիագումար նիստը կրեց «Հայաստան-Սփիւռք համագործակցութեան նոր տեսլականը» խորագիրը։

Ֆրանսայէն ժամանած մասնակիցներուն միացեալ յայտարարութիւնը

Վեհաժողովին առիթով Ֆրանսայէն Երեւան ժամանած շուրջ 160 մասնակիցներ, որոնք կը կազմէին այս տարուան ամենաբազմամարդ երկրորդ պատուիրակութիւնը, Նոյեմբեր 8 թուակիր միացեալ յայտարարութիւն մը հրապարակեցին։ Անոր բովանդակութիւնը հրապարակուեցաւ յաջորդ օրը՝ Նոյեմբեր 9-ին։

Յայտարարութեամբ անոնք կը վերահաստատեն իրենց զօրակցութիւնը Հայաստանի Հանրապետութեան ինքնիշխանութեան, անվտանգութեան եւ բարգաւաճման, ինչպէս նաեւ իրենց պատրաստակամութիւնը՝ նպաստելու երկրի տնտեսական, ընկերային, կրթական, գիտական եւ մշակութային զարգացման։

Մասնակիցները յատկապէս կ՚ընդգծեն հայ-ֆրանսական յարաբերութիւններու խորացման կարեւորութիւնը՝ տնտեսութեան, համալսարանական կրթութեան, մշակոյթի, մարզանքի, գիտութեան եւ տեղական ինքնակառավարման մարմիններու միջեւ գործակցութեան մարզերէն ներս։

Յայտարարութիւնը կ՚անդրադառնայ նաեւ վեհաժողովին զուգահեռ Հայաստանի ֆրանսական համալսարանին մէջ կազմակերպուած հանդիպման։ Մասնակիցները կարեւոր կը նկատեն ֆրանսախօս երիտասարդ մասնագէտներու պատրաստութիւնը, ուսանողական փոխանակումները, փորձառական աշխատանքներու կարելիութիւնները եւ Հայաստանի ու Ֆրանսայի համալսարաններուն եւ ձեռնարկութիւններուն միջեւ կապերու ընդլայնումը։

Անոնք շնորհակալութիւն կը յայտնեն Սփիւռքի գործերու գլխաւոր յանձնակատար Զարեհ Սինանեանին եւ անոր աշխատակիցներուն, ինչպէս նաեւ Հայաստանի մէջ Ֆրանսայի դեսպան Ֆլորիան Էսքիւտիէին՝ Ֆրանսայէն ժամանած մասնակիցներուն ի պատիւ դեսպանատան մէջ կազմակերպուած ընդունելութեան համար։

Յայտարարութեան մէջ կը շեշտուի նաեւ վեհաժողովի ընթացքին հաստատուած կապերը շարունակելու եւ զանոնք մնայուն գործակցութեան ու միացեալ նախաձեռնութիւններու վերածելու անհրաժեշտութիւնը՝ յարգելով մասնակիցներուն բազմազանութիւնն ու ինքնուրոյնութիւնը։

Հայրենադարձութիւն եւ մասնագիտական ներուժ

Վեհաժողովին վերջին օրուան քննարկումներուն առանցքային հարցերէն մէկը հայրենադարձութիւնն էր։ Սփիւռքի գործերու գլխաւոր յանձնակատարի գրասենեակին ծրագրերուն նուիրուած նիստին օրակարգը կ՚ընդգրկէր Հայաստան հաստատուիլ փափաքող սփիւռքահայերուն աջակցութեան միջոցները եւ գործակցութեան նոր կարելիութիւնները։

Նախորդ օրերուն մասնակիցները քննարկած էին նաեւ ներդրումներու, առողջապահութեան, կրթութեան, հայագիտութեան, մշակոյթի եւ համայնքային կառոյցներու զարգացման հարցերը։

Նոյեմբեր 7-ին կազմակերպուած Համաշխարհային հայկական ցուցահանդէսին մասնակցած էին աւելի քան 70 կազմակերպութիւններ, համայնքային կառոյցներ եւ նախաձեռնութիւններ։ Ներկայացուած էին Հայաստանի եւ Սփիւռքի մէջ մշակուած ծրագրեր, հայկական արտադրանքներ ու ծառայութիւններ։ Ցուցահանդէսը նպատակ ունէր նպաստելու մասնագիտական կապերու հաստատման եւ միացեալ ծրագրերու մշակման։

Պետութեան եւ Սփիւռքի յարաբերութիւններու վերաձեւակերպում

Վեհաժողովին քաղաքական գլխաւոր ուղերձներէն մէկը հնչած էր Նոյեմբեր 6-ին, երբ վարչապետ Նիկոլ Փաշինեան ներկայացուց «Իրական Հայաստան» գաղափարախօսութեան իր ընկալումը։

Վարչապետին համաձայն՝ Հայաստանի Հանրապետութիւնը ներկայիս կը վերաձեւակերպէ Սփիւռքի հետ իր յարաբերութիւնները՝ պետութիւնը դարձնելով այդ կապերուն կեդրոնը։ Ան շեշտած էր, որ Հայաստանի Հանրապետութիւնը Սփիւռքին կը ներկայանայ իբրեւ հայրենիք եւ պետութիւն՝ իր հաստատութիւններով, իրաւունքներով ու պարտաւորութիւններով։

Վեհաժողովին բացման իր ելոյթով Ազգային ժողովի նախագահ Ռուբէն Ռուբինեան եւս յայտնած էր, թէ Հայաստան-Սփիւռք յարաբերութիւնները պէտք չէ սահմանափակուին հայրենասիրական զգացումներով, պատմական յիշողութեամբ կամ բարեսիրութեամբ, այլ պէտք է ընդլայնուին դէպի գիտութիւն, տնտեսութիւն, կրթութիւն եւ մասնագիտական գործակցութիւն։

Յայտարարութիւններէն՝ գործնական քայլեր

Երեւանի չորսօրեայ հանդիպումը առիթ ընծայեց քննարկելու Հայաստանի եւ Սփիւռքի միջեւ գործակցութեան բազմաթիւ ուղղութիւններ։ Ֆրանսայէն ժամանած մասնակիցներուն միացեալ յայտարարութիւնը վեհաժողովէն ետք հրապարակուած առաջին յստակ հաւաքական արձագանգներէն մէկն է։

Սակայն վեհաժողովի ընդհանուր աշխատանքներուն վերաբերող ամբողջական ամփոփիչ փաստաթուղթ մը կամ մասնակիցներուն կողմէ որդեգրուած միասնական որոշումներու ցանկ մը առայժմ հրապարակուած չէ։

Ուստի գլխաւոր հարցը կը մնայ այն, թէ քննարկուած առաջարկներէն եւ հաստատուած կապերէն որո՞նք պիտի վերածուին գործնական ծրագրերու, եւ ինչպէ՞ս պիտի շարունակուի Հայաստան-Սփիւռք գործակցութիւնը վեհաժողովի աւարտէն ետք։