Քուշնըրի ենթադրեալ գաղտնի հաշիւները
«Vanity Fair»-ի հետաքննութեան մէջ՝ Ազերպայճանի դրամատուներուն դերը
Ամերիկեան «Vanity Fair» ամսագրին հրապարակած մէկ հետաքննութիւնը կը բացայայտէ ենթադրեալ գաղտնի ֆինանսական գործարքներ, որոնց մէջ կը յիշատակուին Սաուտական Արաբիան, Արաբական Միացեալ Էմիրութիւնները, Ազերպայճանի դրամատուները եւ Տանըլտ Թրամփի փեսան՝ Ճերըտ Քուշնըրը։ Խօսքը միլիառաւոր տոլարներու փոխանցումներու մասին է, որոնց ետին, ըստ հետաքննութեան, կրնան քաղաքական ազդեցութիւն ձեռք բերելու նպատակներ գտնուիլ։ Քուշնըր կտրականապէս կը հերքէ իրեն վերագրուած մեղադրանքները։
Ամերիկեան «Vanity Fair» ամսագիրը Հոկտեմբեր 22-ին հրապարակած է հետաքննութիւն մը, որ լուրջ հարցականներ կը յարուցէ նախագահ Տանըլտ Թրամփի փեսային՝ Ճերըտ Քուշնըրի, արաբական պետութիւններու ղեկավարներուն եւ ազերպայճանական դրամատուներուն միջեւ ենթադրեալ գաղտնի ֆինանսական կապերուն շուրջ։
Հետաքննող լրագրող Մեթիու Գոլի հրապարակումը, որ հատուած մըն է անոր յառաջիկայ Princes and Thieves գիրքէն, կը պնդէ, թէ Թրամփի նախագահութեան առաջին շրջանին՝ 2017-2018 թուականներուն, Սաուտական Արաբիայէն եւ Արաբական Միացեալ Էմիրութիւններէն միլիառաւոր տոլարներ յատկացուած են դրամատնային հաշիւներու, որոնց Քուշնըր կրնար հասանելիութիւն ունենալ։
Ամէնէն ուշագրաւ մանրամասնութիւններէն մէկը Ազերպայճանի դերն է։ Ըստ Գոլի՝ գումարներուն մէկ մասը ազերպայճանական դրամատուներու ճամբով հասած է Արաբական Միացեալ Էմիրութիւններ, իսկ ուրիշ փոխանցումներ կատարուած են դէպի Իսրայէլ։
Ինչո՞ւ այսքան մեծ գումարներ
Հետաքննութեան առանցքը միայն գումարներուն ծաւալը չէ, այլ անոնց ենթադրեալ քաղաքական նպատակը։
Այդ տարիներուն Քուշնըր Սպիտակ տան բարձրաստիճան խորհրդականներէն էր եւ կարեւոր դեր կը խաղար Մերձաւոր Արեւելքի վերաբերող ամերիկեան դիւանագիտական նախաձեռնութիւններուն մէջ։
Ըստ Գոլի աղբիւրներուն՝ Արաբական Միացեալ Էմիրութիւններու ղեկավար Մոհամմէտ պըն Զայէտ եւ Սաուտական Արաբիոյ գահաժառանգ Մոհամմէտ պըն Սալման կը ձգտէին Քուշնըրի հետ իրենց սերտ կապերը օգտագործելու՝ Ուաշինկթընի քաղաքականութեան վրայ ազդեցութիւն բանեցնելու համար։ Մասնաւորաբար կը յիշատակուին Իսրայէլի հետ արաբական երկիրներու յարաբերութիւններուն բնականոնացումը եւ տարածաշրջանային քաղաքական ու տնտեսական նոր համաձայնութիւններու ձեռքբերումը։
Հետաքննութեան համաձայն՝ սկզբնապէս նկատի առնուած էր արտաքին քաղաքական նախաձեռնութիւններու համար գաղտնի դրամագլուխի մը ստեղծումը։ Աւելի ուշ, ըստ լրագրողին, արաբական երկու պետութիւնները առնուազն երկու միլիառ տոլար փոխանցած են տարբեր հաշիւներու։
Գոլ կը պնդէ, որ այդ գումարին շուրջ 750 միլիոն տոլարը հասած է Ապու Տապիի «First Abu Dhabi Bank» դրամատան մէջ գտնուող հաշիւի մը։ Անիկա կը պատկանէր էմիրաթական բարեսիրական հիմնարկութեան մը, սակայն Քուշնըր, իբրեւ լիազօր ստորագրող, ենթադրաբար կրնար մասնակցիլ անոր դրամական գործողութիւններուն։
Հետաքննութիւնը կը պնդէ նաեւ, թէ 2018-ի գարնան, Ազերպայճանի միջոցով, շուրջ մէկ միլիառ տոլար ալ փոխանցուած է Իսրայէլ՝ Քուշնըրի տրամադրութեան տակ դրուելու նպատակով։ Գոլի աղբիւրներէն մէկուն համաձայն՝ այդ գումարը նախատեսուած էր անոր անձնական օգտին։ Սակայն հրապարակումը չի պարզեր, թէ գումարը իրականութեան մէջ ի՛նչ նպատակով փոխանցուած է։
Ազերպայճանը՝ ֆինանսական միջնորդ
Ըստ հետաքննութեան՝ Նետերլանտներու զինուորական հետախուզական ծառայութիւնը, 2018-ին Քուշնըրի բջջային հեռաձայնին հասանելիութիւն ձեռք բերելէ ետք, նկատած է, որ ան կը գործածէ Արաբական Միացեալ Էմիրութիւններու դրամատնային հաշիւ մը, որուն մեծ գումարներ փոխանցուած էին Ազերպայճանէն։
Գոլ կը բացատրէ, թէ ազերպայճանական կարգ մը դրամատուներ մեծածաւալ միջազգային փոխանցումներու համար կրնան միջնորդի դեր կատարել՝ սաուտական կամ էմիրաթական արժոյթներով ստանալով գումարները եւ զանոնք ամերիկեան տոլարով փոխանցելով ուրիշ հաշիւներու։
Ըստ լրագրողին՝ ազերպայճանական կարգ մը դրամատուներ մեծ գումարներու միջազգային փոխանցումներուն կը միջնորդեն՝ զանոնք մէկ արժոյթէն միւսին վերածելով եւ տարբեր հաշիւներէ անցընելով։ Այս բազմափուլ գործողութիւնները կրնան դժուարացնել գումարներուն իսկական աղբիւրին բացայայտումը։ Նման ծառայութեան դիմաց դրամատուները, ըստ նոյն աղբիւրին, կը գանձեն փոխանցուած գումարին 6-7 առ հարիւրը։
Հետաքննութեան մէջ կը նշուի, որ նետերլանտական հետախուզութեան նախնական գնահատումով՝ փոխանցումը կատարող հաշիւը կապուած էր ազերպայճանական պետութեան հետ։ Սակայն ասիկա չի նշանակեր, թէ յիշեալ գումարները Ազերպայճանի կառավարութեան պատկանած են կամ թէ ան ուղղակի ֆինանսաւորած է Քուշնըրը։
Քուշնըր կտրականապէս կը հերքէ
Այս ծանր պնդումները առայժմ անկախ փաստաթուղթերով չեն հաստատուած։
Քուշնըր կտրականապէս հերքած է հետաքննութեան մէջ ներկայացուած տեղեկութիւնները՝ յայտարարելով, թէ նման հաշիւներու հետ որեւէ կապ չէ ունեցած եւ որեւէ օրէնք չէ խախտած։
Անոր փաստաբանները նոյնպէս անհիմն եւ զրպարտչական որակած են մեղադրանքները։ Հոկտեմբեր 24-ին Քուշնըրի փաստաբանը «Vanity Fair»-էն պահանջած է ջնջել հրապարակումը՝ շեշտելով, որ հեղինակը չէ ներկայացուցած դրամատնային հաշիւներու թիւեր, փոխանցումներու արձանագրութիւններ կամ այլ փաստաթուղթեր, որոնք կրնային հաստատել իր պնդումները։
Նախագահ Թրամփ եւս հերքած է փեսային վերաբերող տեղեկութիւնները։
Նետերլանտներու զինուորական հետախուզութիւնը հրապարակաւ չէ հաստատած Գոլի նկարագրած հսկողութեան գործողութիւններն ու անոնց արդիւնքները։
Այս պայմաններուն մէջ «Vanity Fair»-ի հրապարակումը պէտք է դիտել իբրեւ վիճարկուող հետաքննութիւն, ոչ թէ ապացուցուած ֆինանսական յանցագործութեան բացայայտում։
Այդուհանդերձ, անիկա կարեւոր հարց մը կը բարձրացնէ. եթէ նկարագրուած փոխանցումները հաստատուին, ի՞նչ նպատակով արաբական պետութիւնները այդպիսի հսկայական գումարներու հասանելիութիւն տուած կրնան ըլլալ ամերիկացի բարձրաստիճան խորհրդականի մը, եւ ինչո՞ւ այդ գործողութիւններուն համար ընտրուած են ազերպայճանական դրամատուները։
Հարցեր, որոնց պատասխանները առայժմ բաց կը մնան։
