Արմինէ Եոհաննէս. Հայաստանը՝ տարիներու ընդմէջէն
Լուսանկարչուհի Արմինէ Եոհաննէսի հեղինակած «Մենք ենք մեր սարերը» (“We Are Our Mountains”) առաջին գիրքը, որ լոյս տեսած է «Four Eyes» հրատարակչատան կողմէ, կը մէկտեղէ Հայաստանի եւ Արցախի մէջ անոր իրագործած աւելի քան երեսուն տարուան լուսանկարչական աշխատանքը։ Այս հրատարակութիւնը կը յաջորդէ Երեւանի Հայաստանի պատմութեան թանգարանին մէջ անոր գործերու ցուցադրութեան:
1989-ին՝ Սպիտակի երկրաշարժէն մէկ տարի ետք, Արմինէ Եոհաննէս կը բացայայտէ Հայաստանը: Ծնած ըլլալով Թեհրան՝ հայկական ընտանիքի երդիքին տակ, ան կը նախաձեռնէ լուսանկարչական աշխատանքի մը, որ պիտի շարունակուէր քանի մը տասնամեակ։ Հայաստանի եւ Լեռնային Ղարաբաղի մէջ ճամբորդութիւնները կը յաջորդեն իրարու: Ան կը լուսանկարէ ոչ միայն երկիրը ցնցած իրադարձութիւնները, այլեւ՝ բնակիչներն ու անոնց առօրեան:
Այս ուղին այժմ ամփոփուած է «Մենք ենք մեր սարերը» հատորին մէջ: «Four Eyes»-ի կողմէ հրատարակուած այս առաջին մենագրութիւնը կը մէկտեղէ 1989-էն 2023 թուականներուն առնուած պատկերները: Պատերազմը, աքսորը, հաւատքն ու վերաշինութիւնը գիրքին գլխաւոր բնաբաններն են: Այսքան երկար ժամանակաշրջանի մը ընտրութիւնը թոյլ կու տայ իրարու մօտեցնել պահեր, զորս մամուլի լրատւութիւնները յաճախ անջատաբար կը ներկայացնեն:
1980-ին Ֆրանսա հաստատուած Արմինէ Եոհաննէսի լուսանկարները լոյս տեսած են միջազգային հեղինակաւոր մամուլին մէջ, ինչպէս՝ «Le Monde», «Libération», «The Washington Post» եւ «The Los Angeles Times»։ Անոր կապուածութիւնը Հայաստանին կ’ուղեկցուի մարդկային հանդիպումներու նկատմամբ յատուկ ուշադրութեամբ: «Կը հաւատամ, որ ամէնէն տպաւորիչ լուսանկարները կը ծնին նիւթին/ենթակային հետ իսկական կապէ մը»,– կը բացատրէ ան «L’Œil de l’info»-ի կողմէ վերատպուած գրութեան մը մէջ:
Այս տարի հայաստանեան հանրութիւնն ալ հնարաւորութիւն ունեցաւ բացայայտելու անոր աշխատանքը Հայաստանի պատմութեան թանգարանին մէջ: Անկախութեան 35-ամեակին առիթով՝ Մայիս 27-էն Սեպտեմբեր 22 ներկայացուած ցուցահանդէսը կը մէկտեղէր 110 սեւ-ճերմակ եւ գունաւոր լուսանկարներ։ Յատկապէս 1980-ականներու աւարտին եւ 1990-ականներու սկիզբին նուիրուած այս ցուցադրութիւնը պատկերները կը համադրէր թանգարանի հաւաքածոներէն բերուած առարկաներու հետ: Անկախութեան առաջին տարիներն ու անցումային այդ շրջանի առօրեայ կեանքը հոն կեդրոնական տեղ կը գրաւէին։
Ֆրանսերէն-անգլերէն երկլեզու այս հատորը կ՚ընդգրկէ լրագրող եւ Կովկասի հարցերու մասնագէտ Տիգրան Եկաւեանի յառաջաբանը, քարտէս մը եւ պատմական ուղենիշեր։ Այս բոլորը կ՚օգնեն լուսանկարներու բացայայտման եւ անոնց վաւերագրած կեանքերու տեղադրման՝ Հայաստանի եւ Արցախի նորագոյն պատմութեան մէջ:
(Արմինէ Եոհաննէս, «We Are Our Mountains», «Four Eyes» հրատարակչութիւն, 58 եւրօ)։ ■
