Լե­ւոն Լա­ճիկեանի գծան­կարնե­րուն ցու­ցադրու­թիւնը՝ Երե­ւանի մէջ

Երեք­շաբթի, Մա­յիս 19-ին, Երե­ւանի ՀԲԸՄ-ի կեդ­րո­նական մաս­նա­շէն­քի դահ­լի­ճին մէջ (Մե­լիք Ադա­մեան 2) բա­ցու­մը կա­տարուեցաւ արուես­տա­բան, գծան­կա­րիչ Լե­ւոն Լա­ճիկեանի «Պո­լի­սը իմ աչ­քե­րով» խո­րագ­րեալ ան­հա­տա­կան ցու­ցա­հան­դէ­սին։ Ցու­ցա­հան­դէսը մաս կը կազ­մէ ՀԲԸՄ-ի հիմ­նադրու­թեան 120-ամեակի յո­բելինա­կան ձեռ­նարկ­նե­րուն:

Ցու­ցադրու­թիւնը կ՚ընդգրկէ շուրջ յի­սուն գծան­կարներ, որոնք կը պատ­կե­րացնեն հին ու նոր Պո­լիսը տար­բեր դի­տան­կիւննե­րէ, հայ­կա­կան ճար­տա­րապե­տական նմուշներ՝ կո­թող­ներ, եկե­ղեցի­ներ, մզկիթ­ներ, դպրոց­ներ կը կազ­մեն նկար­նե­րուն մեծ մա­սը:

Բաց­ման հան­դի­սու­թեան կ՚ըն­կե­րանար դա­սախօ­սու­թիւն մը «Պո­լիսը՝ հին եւ նոր» խո­րագ­րեալ պատ­կե­րագիր­քին մա­սին։ Եռա­լեզու այս հա­տորը լոյս տե­սած է հո­վանա­ւորու­թեամբ Պոլ­սոյ Հայոց պատ­րիար­քա­րանին: Հրա­տարա­կու­թիւնը կ՚ընդգրկէ Լա­ճիկեանի՝ Պոլ­սոյ շուրջ հա­րիւր գծան­կարնե­րը:

Սրա­հը լի էր արուես­տա­սէր­նե­րով, մշա­կու­թա­յին գոր­ծիչնե­րով ու մտա­ւորա­կան­նե­րով, որոնց շար­քին կա­յին նաեւ Պո­լիսէն եւ Սփիւռքի տար­բեր հա­մայնքնե­րէն ժա­մանած հիւ­րեր։

Լե­ւոն Լա­ճիկեան հան­դի­սատե­սին հետ զրու­ցե­լով ներ­կա­յացուց իր աշ­խա­տանքնե­րուն ստեղծման պատ­մութիւ­նը: Ան նշեց, որ Պոլ­սոյ մէջ իւ­րա­քան­չիւր փո­ղոց, շէնք կամ յու­շարձան կը պատ­մէ հայ ժո­ղովուրդի ներ­կա­յու­թեան ու ստեղ­ծա­գործ ոգիին մա­սին։ Ան անդրա­դար­ձաւ հա­յերու հետ­քե­րուն՝ բիւ­զանդա­կան շրջան­նե­րէն մին­չեւ Օս­մա­նեան կայսրու­թիւն եւ ար­դի Թուրքիա։

Լա­ճիկեան յի­շեց դա­րեր շա­րու­նակ Պոլ­սոյ դի­մագի­ծին վրայ ազ­դե­ցու­թիւն ու­նե­ցած հայ ճար­տա­րապետ­ե­րը, ինչպէս՝ Մի­մար Սի­նանը, Պա­լեան ըն­տա­նիքը եւ՝ «Նոյ­նիսկ երբ կը նկա­րեմ մզկիթ մը կամ օս­մա­նեան մշա­կոյ­թին հետ կա­պուած կա­ռոյց մը, անոր պատ­մութեան մէջ շատ յա­ճախ կը յայտնա­բերեմ հա­յու մը մաս­նակցու­թիւնը, հայ վար­պե­տի մը կամ հայ ճար­տա­րապե­տի մը դրոշ­մը»,– ըսաւ ան։

Արուես­տա­գէտը խօս­քին ըն­թացքին ցոյց կու տար պաս­տա­ռը, որ նախ կը ցո­լաց­նէր պատ­մա­կան ճանչցուած դէմ­քեր, ակ­նա­ռու հա­յեր, որոնք Թուրքիոյ պատ­մութեան ըն­թացքին դրոշմներ թո­ղած են թրքա­կան երաժշտու­թեան, բժշկու­թեան, լա­տինա­տառ գի­րի ստեղծման եւ այլ բնա­գաւառ­նե­րու զար­գացման մէջ: Անդրա­դարձ կա­տարուեցաւ առա­ջին կին օդա­չու Սա­պիհա Կէօք­չէ­նին եւ անոր հայ ինքնու­թիւնը փաս­տող Հրանդ Տին­քի յօ­դուա­ծին:

Հան­դի­սատե­սը գծան­կար­նե­րով կը հե­տեւէր պատ­մութեան ըն­թացքին, որ հե­տզհե­տէ կը հաս­նէր մին­չեւ մեր օրե­րը: Ներ­կայ իրա-

վի­ճա­­կին մա­սին Լա­ճիկեան ցա­ւով նշեց պոլ­սա­հայ հա­մայնքի նօս­րա­ցումը, անոր դի­մագ­րա­ւած դժուա­րութիւննե­րը եւ հա­կառակ անոնց, պոլ­սա­հա­յոց տրո­փուն սիր­տը հա­մայնքը կայ­տառ պա­հելու: 

Ներ­կա­ները վա­յելե­ցին Պոլ­սոյ պատմա­կան յի­շո­ղու­թիւ­նը եւ մշա­կու­թա­յին ժա­ռան­գու­թիւ­նը նկար­չութեամբ վե­րա­կեն­դա­նաց­նե­լու արուես­տա­գէ­տին բա­ցառիկ փոր­ձը:

Ցու­ցադրու­թիւ­նը աւարտեցաւ Մա­յիս 22-ին:

Արուես­տա­գէտին մա­սին

Լա­ճիկեան ծնած է Գիւմրի՝ 1955-ին։ Աւարտած է Երեւանի Պետական համալսարանի (ԵՊՀ) Գե­ղագի­տու­թեան մաս­նա­ճիւղը։ 

Բե­ղուն է իր գոր­ծունէու­թիւնը յատ­կա­պէս ԵՊՀ-ի մէջ դա­սաւանդմամբ, նկա­րիչ­նե­րու եւ լրագ­րողնե­րու միու­թեան ան­դա­մակ­ցու­թեամբ։ 

Լա­ճիկեան իւ­րա­քան­չիւր այ­ցե­լած վայ­րէն կը քա­ղէ յատ­կանշա­կան ազ­դե­ցու­թիւններ, զորս կը մեկ­նա­բանէ նուրբ վրձնա­հարուած­նե­րով եւ գի­ծերով։ Ան Գիւմրին պատ­կե­րած է իր հնու­թեան գե­ղեց­կութեամբ՝ «Քեզ հա­մար Գիւմրի» պատ­կե­րագիր­քով, իսկ «Հայ­կա­կան եկե­ղեցի­ներ» պատ­կե­րագիր­քը կը ցո­լաց­նէ հայ­կա­կան ճար­տա­րապե­տու­թեան ոգին, մինչ «Պո­լիսը՝ հին եւ նոր» եռա­լեզու պատ­կե­րագիր­քը կը կրէ արուես­տա­գէտին վեր­ջին տաս­նա­մեակի Պոլ­սոյ այ­ցե­լու­թիւննե­րուն հի­ման վրայ ստեղ­ծուած գծան­կարնե­րը։ Պատ­կե­րագիր­քե­րը հրա­տարա­կուած են Հա­յաս­տա­նի, Պոլ­սոյ եւ Նիւ Եոր­քի մէջ։ 

Անոր աշ­խա­տանքնե­րը կը վե­րածուին մերթ օրա­ցոյ­ցե­րու, մերթ բա­ցիկ­նե­րու եւ դրոշմաթուղթե­րու, մերթ կը զար­դա­րեն հրա­տարա­կու­թեան շա­պիկ­ներ։ 2022-էն ի վեր արուես­տա­բանը ծննդա­վայր Գիւմրիին կը նուի­րէ պատ­կե­րազարդ եռալե­զու օրա­ցոյ­ցեր իր գծան­կարնե­րով։ Այս տա­րուան օրա­ցոյ­ցը Գիւմրիի գծան­կարնե­րուն կող­քին կ’ընդգրկէ նաեւ եւ­րո­պա­կան զա­նազան տե­սար­ժան վայ­րե­րու գծան­կարներ։

Լա­ճիկեան գծան­կարչու­թեան կող­քին նաեւ ու­սումնա­սիրող եւ հրա­պարա­գիր է։ Հե­ղինա­կած է տաս­նեակ գի­տական եւ հա­րիւ­րա­ւոր հրա­պախօ­սական յօ­դուած­ներ՝ հա­յագի­տական հան­դէսնե­րու, հան­րա­գիտա­րան­նե­րու եւ հայ ու օտար մա­մու­լի մէջ։ 

Արուես­տա­բանը 15 ան­հա­տական ցու­ցա­հան­դէս ու­նե­ցած է Հա­յաս­տա­նի մէջ եւ այ­լուր։

Լա­ճիկեանի ստեղ­ծա­գոր­ծութիւննե­րը կը գտնուին ԱՄՆ-ու, Գա­նատա­յի, Ար­ժանթի­նի, Անգլիոյ, Ֆրան­սա­յի, Վիեն­նա­յի, Թուրքիոյ, Լի­բանա­նի եւ Հա­յաս­տա­նի սեփական հա­ւաքա­ծոնե­րու մէջ։

Լե­ւոն Լա­ճիկեանի Պոլ­սոյ մա­սին նուրբ գծան­կարնե­րը տես­նե­լով, հանգուցեալ խմբագ­րա­պետ Ռո­պէր Հատ­տէ­ճեանը ըսած է. «Լե­ւոն Լա­ճիկեանի Պոլ­սոյ նկար­նե­րուն նա­յելով մենք նոր Պո­լիսի մը գիւ­տը ըրինք եւ քիչ մը աւե­լի շատ սի­րեցինք մեր քա­ղաքը»։

ԱՆԻ ԲՐԴՈ­ՅԵԱՆ-ՂԱ­ԶԱՐԵԱՆ ■