Հիւսելու մշա­կոյթ – Ան­նա Պօ­ղիկեան

04c2a3b5-099e-4dc2-8031-a0df48875cc4

Երե­ւանի AHA Collective-ին նոր ցու­ցադրու­թիւնը՝ Ազգ. Պատ­կե­րաս­րա­հին մէջ

Ուրբաթ, Մա­յիս 15-ի երե­կոյեան, Հա­յաս­տա­նի Ազ­գա­յին պատ­կե­րաս­րա­հին մէջ բա­ցու­մը կա­տարուեցաւ եգիպ­տա-գա­նատա­հայ արուես­տա­գէտ Ան­նա Պօ­ղիկեանի «Հիւ­սե­լու մշա­կոյթ» ան­հա­տական ցու­ցա­հան­դէ­սին։ Հա­յաս­տա­նի մէջ արուես­տա­գէտին առա­ջին ան­հա­տական նա­խագիծն է այս ցու­ցա­հան­դէ­սը՝ ին­նամսեայ մեծ ու նուիրա­կան աշ­խա­տան­քի ար­դիւնքը, որ իրա­կանա­ցաւ Հա­յաս­տա­նի մէջ Եւ­րո­պական Միու­թեան գրասենեակին աջակ­ցութեամբ:

Ան­ցեալ տա­րի՝ AHA Collective-ի նա­խաձեռ­նած ստեղ­ծա­գոր­ծա­կան կա­ցարա­նէն ծնունդ առաւ այս ցու­ցա­հան­դէ­սը։ Արուես­տա­գէտը ճամբորդե­լով Հա­յաս­տա­նի հա­րաւ, այ­ցե­լելով գոր­գա­գոր­ծա­կան ար­հեստա­նոց­ներ ու հան­դի­պելով Ար­ցա­խէն տե­ղահա­նուած կի­ներու՝ ստեղ­ծեց գծանկարներ, ապա ար­ցա­խահայ վեց վար­պետ գոր­գա­գործ կի­ներու հետ, այդ տես­լա­կանը տե­ղական բուրդով ու աւե­լի քան եր­կու հա­րիւր գոյ­նով վե­րածուեցաւ գոր­գե­րու։

Ցու­ցադրու­թիւնը կը պատ­մէ ժա­մանա­կակից դիւ­ցազներ­գութիւն մը, ուր գոր­գը կը վե­րածուի պատ­մող ձայ­նի՝ խօ­սելով մեր դի­ցաբա­նական ան­ցեալի ու ներ­կայ աշ­խարհա­քաղա­քական իրա­կանու­թեան մա­սին։

Պատ­կե­րաս­րա­հի երեք սրահ­նե­րուն մէջ տե­ղաւո­րուած ցու­ցադրու­թիւնը կ՚ամ­փո­փէ բնօ­րինակ գծան­կարներ, 37 ձե­ռագործ գորգ ու կո­պըլէն, ինչպէս նաեւ վա­ւերագ­րա­կան նիւ­թեր, որոնք կը բա­ցայայ­տեն գոր­գե­րուն ստեղծման ամբողջ ըն­թացքը։

Բաց­ման հան­դի­սու­թեան ներ­կայ էին Հա­յաս­տա­նի մէջ Ֆրան­սա­յի դես­պա­նը, Եւ­րո­պական Միու­թեան Հա­յաս­տա­նի դես­պա­նը, արուես­տա­գէտ­ներ, մտա­ւորա­կան­ներ եւ արուես­տա­սէր­ներ: Եւ­րո­պական Միու­թեան դես­պան Վա­սիլի Մա­րակոս իր խօս­քին մէջ անդրա­դար­ձաւ նման նա­խաձեռ­նութեան անհրա­ժեշ­տութեան եւ գնա­հատեց բոլոր աշ­խա­տանք տա­նող­նե­րը, ըսե­լով. «այ­սօր մենք հոս ենք տես­նե­լու շատ իւ­րա­յատուկ ցու­ցադրու­թիւն մը, որ կը մարմնա­ւորէ աւան­դութիւ­նը, մշա­կոյթն ու հա­մագոր­ծակցու­թիւնը։ Կ՚ու­զեմ յատ­կա­պէս Նա­յիրի Խա­չատու­րեանի աշ­խա­տան­քը ար­ժա­նաց­նել բարձր գնա­հատան­քի, հա­մագոր­ծակցու­թեամբ՝ մաս­նա­գէտ արուես­տա­գէտ Ան­նա Պօ­ղիկեանի, ինչպէս նաեւ գոր­գե­րը հիւ­սող հրա­շալի ար­ցախցի կի­ներուն, որոնք տու­ժած են պա­տերազ­մէն եւ Հա­յաս­տա­նի մէջ կը փոր­ձեն գո­յատե­ւել»։ 

Ցու­ցա­հան­դէ­սի հա­մադ­րող եւ AHA Collective-ի տնօ­րէն Նա­յիրի Խա­չատու­րեանը իր խօս­քով ծա­նօթա­ցուց արուես­տա­գէտը, անդրա­դար­ձաւ անոր ան­ցեալ տա­րուան այ­ցե­լու­թեան ման­րա­մաս­նութիւննե­րուն եւ ցու­ցադրու­թեան նա­խապատ­րաստա­կան աշ­խա­տանքնե­րուն: Ան խօ­սելով «Հիւ­սե­լու մշա­կոյթ» ցու­ցա­հան­դէ­սին մա­սին, անդրա­դար­ձաւ երեք սրահ­նե­րու մէջ ցուցադրուած գոր­գե­րուն պատ­մութեան, ըսե­լով. «Ցու­ցա­հան­դէ­սը առիթ կու տայ, որ երեք արա­րով հե­տեւինք Ան­նա Պօ­ղիկեանի կող­մէ գծագ­րուած եւ պատ­մուած ժա­մանա­կակից դիւ­ցազներ­գութեան։ Ցու­ցադրու­թիւնը հան­դի­սատե­սը կը տա­նի գոր­գի ներ­յայտ նշա­նակու­թե­նէն ու էու­թե­նէն բխող վե­րել­քի մը։ Հիւ­սուած իւ­րա­քան­չիւր դրուագի մի­ջոցով Ան­նա Պօ­ղիկեան մեզ կ՚առաջնոր­դէ իրա­կանէն դէ­պի երե­ւակա­յակա­նը, երե­ւակա­յակա­նէն դէ­պի մե­թաֆի­զիքա­կանը (բնա­զան­ցա­կանը)։

Արուես­տա­գէտ Ան­նա Պօ­ղիկեան տե­սաու­ղերձով յայտնեց իր շնոր­հա­կալու­թիւնը ցու­ցա­հան­դէ­սի բաց­ման սա­տարող­նե­րուն եւ անոր իրա­կանաց­ման աշ­խա­տանքնե­րուն մաս­նակցող­նե­րուն: Ան յատ­կա­պէս խօս­քը ուղղեց գոր­գա­գործ կի­ներուն, որոնց հան­դի­պած է Woolway studio-ի եւ «Ար­ցախ կար­պե­տ»-ի ար­հեստա­նոց­նե­րուն մէջ: Յայտնեց հիացու­մը անոնց գծագ­րութիւն մը ամ­բողջո­վին վե­րար­տադրե­լու կա­րողու­թեան եւ իրենց ամ­բողջ կո­րովը նուիրե­լուն գորգ հիւ­սե­լու աշ­խա­տան­քին:

Ներ­կա­ները հիացու­մով դի­տեցին նկար­նե­րուն ու գոր­գե­րուն հիւ­սած պատ­մութիւ­նը:

Ցու­ցադրու­թիւնը կը շա­րու­նա­կուի մին­չեւ Օգոս­տոս 15։ Ծրա­գիրը կ՚ընդգրկէ նաեւ երկլե­զու պատ­կե­րագիր­քի շնոր­հահանդէս մը, որ պի­տի իրա­կանա­նայ այս ըն­թացքին: 

Արուես­տա­գէտին մա­սին

Ան­նա Պօ­ղիկեան ծնած է Գա­հիրէ 1946-ին. կ՚ապ­րի Գա­նատա: Գա­հիրէի ամե­րիկեան հա­մալ­սա­րանին մէջ քա­ղաքա­գիտու­թեան եւ տնտե­սագի­րտու­թեան հետեւելէ ետք, իր ու­սումը շա­րու­նա­կած է Գա­նատա­յի Concordia հա­մալ­սա­րանին մէջ, մաս­նա­գիտա­նալով երաժշտու­թեան եւ տե­սողա­կան արուես­տի մար­զե­րուն մէջ: 

Ան­նա Պօ­ղիկեան կ’ու­սումնա­սիրէ նիւ­թա­կան մշա­կոյթնե­րը, առեւ­տուրի, տե­ղահա­նու­թեան եւ քա­ղաքա­կան բռնու­թեան պատ­մութիւննե­րը՝ բազ­մա­շերտ տե­սողա­կան պա­տումնե­րու մի­ջոցով: 

Իր ստեղ­ծա­գոր­ծա­կան գոր­ծունէու­թիւնը կ՚ընդգրկէ գծան­կարչու­թիւն, քան­դա­կագոր­ծութիւն, ձե­ռակերտ գիր­քեր եւ լայ­նա­ծաւալ տե­ղադ­րումներ: 

Մի­ջազ­գա­յին մա­կար­դա­կով՝ Պօ­ղիկեանի նկար­նե­րը ցու­ցադրուած են մեծ թան­գա­րան­նե­րու մէջ եւ արուես­տի փա­ռատօ­ներու, ինչպէս՝ Biennale di Venezia, documenta 13, Sharjah Biennial, Sydney Biennale: 

2024-ին Պօ­ղիկեան ար­ժա­նացած է հե­ղինա­կաւոր Վոլֆկանկ Հան մրցա­նակին, որ կը շնոր­հուի Քէօլ­նի Museum Ludwig-ին կող­մէ: 

Ներ­կա­յիս իր գոր­ծե­րը մաս կը կազմեն բազ­մա­թիւ սեփական եւ պե­տական հա­ւաքա­ծոնե­րու, որոնց կար­գին են՝ Tate, Centre Pompidou, Museum of Modern Art:

Ա. Բ.-Ղ. ■