Հայերէնը՝ ամերիկեան շարժանկարի մը մէջ («The Deep Six») առաջին անգամ հնչեց 1958-ին

1958-ին, պատ­մութեան մէջ առա­ջին ան­գամ ըլ­լա­լով, հա­յոց լե­զուն հնչեց ամե­րիկեան շար­ժանկա­րի մը մէջ։ Այդ ժա­պաւէ­նը հա­մաշ­խարհա­յին Բ. պա­տերազ­մի մա­սին պատ­մող «The Deep Six» ծո­վային ժա­պաւէնն էր (բե­մադիր՝ Ռու­տոլֆ Մա­թէ, գլխա­ւոր դե­րակա­տար՝ Ալէն Լէտ)։ Պատ­մա­կան այս դրուագը հո­լիվու­տեան պաս­տառ բարձրա­ցուց ամե­րիկա­հայ երա­ժիշտ Ռոս Պաղ­տա­սարեան (որ շու­տով պի­տի ստեղ­ծէր հան­րա­ծանօթ «Ալ­վին եւ Շի­կամու­կե­րը» [Alvin and the Chipmunks] ծրա­գիրը)։

Ժա­պաւէ­նին մէջ Պաղ­տա­սարեան կը մարմնա­ւորէ ծո­վային զի­նուոր Ահա­րոն Սլո­պոճեանը, որ իր նա­ւաս­տի ըն­կերնե­րը կը տա­նի հայ­կա­կան հա­ւաքոյ­թի մը։ Ան բեմ կը բարձրա­նայ, սա­հուն հա­յերէ­նով կը խօ­սի ներ­կա­ներուն, ապա անգլե­րէնով կը դառ­նայ իր ըն­կերնե­րուն եւ կ՚ըսէ. «Եկէ՛ք մեր ծո­վային եղ­բայրնե­րուն ցոյց տանք, թէ ի՛նչ է իս­կա­կան հայ­կա­կան հիւ­րա­սիրու­թիւնը»։

Տե­սարա­նին մէջ նա­ւաս­տի­ները դի­մաւո­րող եւ անոնց հա­յերէ­նով «բա­րեւ» ըսող մա­տու­ցո­ղի դե­րը կը խա­ղայ սանֆրան­սիսքո­ցի հայ ծաղ­կա­վաճառ եւ դե­րասան Ալ Նալ­պանտեան։ Վեր­ջինս, 70 տա­րի շա­րու­նակ ծա­ղիկի իր վա­ճառա­կէտը աշ­խատցնե­լուն զու­գա­հեռ, հե­տագա­յին դե­րեր ստանձնած է Ֆրան­սիս Ֆորտ Քո­փոլա­յի շարք մը նշա­նաւոր ժա­պաւէն­նե­րուն մէջ (ինչպէս՝ «American Graffiti», «The Conversation», «Tucker»)։

Ճիշդ է, որ ամե­րիկեան շար­ժա­րուես­տը նա­խապէս ալ անդրա­դար­ձած էր հայ­կա­կան նիւ­թե­րու (օրի­նակ՝ 1919-ի «Յօշոտուած Հա­յաս­տան» ժա­պաւէ­նը), սա­կայն անի­կա համր էր. նման շար­ժանկար­ներ ար­դէն իսկ կը նկա­րահա­նուէին 30-40-ական­նե­րուն Խորհրդա­յին Միու­թեան մէջ, բայց ոչ՝ Հո­լիվու­տի։ Ուստի ասի­կա ամե­րիկեան պաս­տա­ռէն հա­յերէ­նի առա­ջին ար­ձա­գանգն էր։

Այս քայ­լը լիովին կը հա­մապա­տաս­խա­նէր Պաղ­տա­սարեանի նկա­րագ­րին, որ իր զար­մի­կին՝ Ուի­լիըմ Սա­րոյեանի հետ հայ­կա­կան ժո­ղովրդա­կան մե­ղեդի մը վե­րածած էր փոփ ժան­րի թիւ մէկ հի­թի («Come On-a My House»):

Այս դրուագին յու­շե­րը մե­զի հա­սած են Նալ­պանտեանի փե­սային՝ 2022 թուակա­նին նկա­րահա­նուած «Ամե­րիկա­ցի» ժա­պաւէ­նի ար­տադրող Փաթ­րիք Մալ­խա­սեանի մի­ջոցաւ։ Ըն­դա­մէնը քա­նի մը վայրկեան տե­ւող այդ տե­սարա­նը պատ­մա­կան քայլ մըն էր, որուն շնոր­հիւ հա­յոց լե­զուն մուտք գոր­ծեց ամե­րիկեան մեծ պաս­տառ։ ■