Ֆրանսախօսութեան վեհաժողովը զօրակցութիւն յայտնեց Հայաստանի խաղաղութեան գործընթացին

Ֆրանսախօսութիւն-աւարտ

Գամպոճի մայրաքաղաք Փնոմ Փենի մէջ, Նոյեմբեր 15-16-ին կայացած Ֆրանսախօսութեան միջազգային կազմակերպութեան 20-րդ վեհաժողովը ընդունեց տագնապներու յաղթահարման եւ խաղաղութեան ամրապնդման վերաբերող բանաձեւ մը, ինչպէս նաեւ Փնոմ Փենի հռչակագիրը։

Բանաձեւով անդամ երկիրներու ղեկավարները ողջունեցին Հայաստան-Ազերպայճան յարաբերութիւններու կարգաւորման յառաջընթացը, մասնաւորաբար 2025 Օգոստոս 8-ին Ուաշինկթընի մէջ ստորագրուած համատեղ հռչակագիրը եւ խաղաղութեան համաձայնագիրին նախաստորագրումը։

Անոնք շեշտեցին տարածաշրջանային հաղորդակցութիւններու եւ տնտեսական գործակցութեան զարգացման անհրաժեշտութիւնը՝ յիշատակելով Հայաստանի «Խաղաղութեան խաչմերուկ» նախաձեռնութիւնն ու «Թրամփի ուղի» (TRIPP) ծրագիրը։ Ողջունեցին նաեւ Հայաստան-Թուրքիա սահմանին վերաբացման ուղղութեամբ տարուող աշխատանքները։

Բանաձեւը վերահաստատեց զօրակցութիւնը հայ-ազերպայճանական սահմանազատման եւ սահմանագծման գործընթացին՝ հիմք ընդունելով երկու երկիրներուն ինքնիշխանութեան եւ տարածքային ամբողջութեան փոխադարձ ճանաչումը, համաձայն 1991-ի Ալմա Աթայի հռչակագիրին։

Առանձնայատուկ ուշադրութիւն դարձուեցաւ մարդասիրական չլուծուած հարցերուն։ Վեհաժողովը անհրաժեշտ նկատեց պահուող անձերուն ազատ արձակումը, անհետ կորսուածներուն ճակատագրին պարզաբանումը եւ հարկադրական անհետացումներու պարագաներուն բացայայտումը՝ իբրեւ կողմերուն միջեւ վստահութիւն հաստատելու միջոցներ։

Անդամ երկիրները ողջունեցին նաեւ Հայաստանի իշխանութիւններուն եւ միջազգային գործընկերներուն ջանքերը՝ Արցախէն տեղահանուած հայերը Հայաստանի ընկերային, տնտեսական եւ մշակութային կեանքին մէջ ներգրաւելու ուղղութեամբ, եւ շեշտեցին այդ աշխատանքներուն շարունակման անհրաժեշտութիւնը։

Բանաձեւը դրական գնահատեց Հայաստանի ժողովրդավարական հաստատութիւններուն ամրապնդումը, օտար միջամտութիւններուն, խառնածին սպառնալիքներուն եւ ապատեղեկատւութեան դէմ պայքարը։ Այս առումով առանձնապէս յիշատակուեցան 2026 Յունիս 7-ի խորհրդարանական ընտրութիւնները, որոնց ազատ եւ թափանցիկ ընթացքը, ըստ բանաձեւին, վկայած է պետական հաստատութիւններուն դիմադրողականութեան մասին։

Իսկ Փնոմ Փենի հռչակագիրը ողջունեց Հոկտեմբերին Երեւանի մէջ կայացած կենսաբանական բազմազանութեան COP17 վեհաժողովին արդիւնքները։ Ան նաեւ կոչ ուղղեց զարգացնելու խաղաղութեան դաստիարակութեան ծրագրերը՝ հետեւելով Հայաստանի նախաձեռնութեամբ 2026 Յունիս 4-ին ՄԱԿ-ի Ընդհանուր ժողովին կողմէ միաձայն ընդունուած «Կրթութիւն՝ յանուն խաղաղութեան» բանաձեւին։

Վեհաժողովը ընդունեց նաեւ մշակութային ժառանգութեան պաշտպանութեան նուիրուած Փնոմ Փենի կոչը։