Հազարամեայ գանձ մը. աքքատական կաւէ սալիկ մը նուիրուեցաւ Մատենադարանին

Գանձ

Իշխանական բացառիկնուէր մը Հայաստան կը բերէ Համմուրապի թագաւորի ժամանակաշրջանին պատկանող աքքատական հազուագիւտ պայմանագիր մը

Գրեթէ 4000-ամեայ կաւէ սալիկ մը, որ կը կրէ աքքատերէնով գրուած պայմանագիր մը, համալրեց Մատենադարանի՝ Հայաստանի հին ձեռագրերու ազգային պահոցի հաւաքածոն։ Այս նուիրատւութիւնը կատարուած է Պատաուի (Badawi) արքայական հարստութեան ներկայացուցիչ իշխան Տանի Պատաուիի կողմէ։ Մատենադարանը այս նուէրին մասին յայտարարած է Յունիս 11-ին։

Ք.Ա. 1750-1712 թուագրուած այս սալիկը պատրաստուած է հին բաբելոնեան ժամանակաշրջանին, երբ աքքատերէնը կը ծառայէր որպէս վարչական եւ առեւտրային լեզու՝ Միջագետքի մէջ։ Նմանօրինակ պայմանագրերը, որոնք թաց կաւի վրայ սեպագիր արձանագրութիւններով համաձայնութիւններ կը վաւերացնէին, մարդկութեան պատմութեան մէջ պահպանուած ամենահին իրաւաբանական փաստաթուղթերու շարքին կը դասուին։ Հնագիտական այս գտածոն կը պատկանի բաբելոնեան Համմուրապի թագաւորի իշխանութեան յաջորդող անմիջական տարիներուն. անոր հռչակաւոր օրէնսգիրքը հին աշխարհի ամենաազդեցիկ իրաւաբանական վաւերաթուղթերէն մէկն է։

Իշխան Պատաուին հաստատութիւն այցելած է Միացեալ Նահանգներու մէջ Հայաստանի դեսպան Նարեկ Մկրտչեանի եւ «Կրեմմի»-ի (Grammy) մրցանակակիր երգիչ Մոհոմպիի ընկերակցութեամբ։ Իրենց այցելութեան ընթացքին անոնք շրջած են Մատենադարանի թանգարանին եւ վերականգնումի բաժանմունքին մէջ։

Իշխան Տանի Պատաուի Կարիպայ (Garibay) հիմնարկի համակարգային դիւանագիտութեան՝ մշակութային դիւանագիտութեան յատուկ բանագնացն է. ան շառաւիղն է Պատաուի արքայական տան, որ սերած է ասորական Թխումա ցեղէն։ Այս նուիրատւութիւնը յատուկ պատմական հնչեղութիւն ունի. արդարեւ, Հին Մերձաւոր Արեւելքի հասարակաց քաղաքակրթական ժառանգութեան մասունք մը կը յանձնուի հայկական հաստատութեան մը խնամքին՝ դառնալով տարածաշրջանի երկու հնագոյն ժողովուրդներուն միջեւ գեղեցիկ ժեստ մը։

Մատենադարանը՝ պաշտօնապէս «Մեսրոպ Մաշտոց» հին ձեռագրերու գիտահետազօտական հիմնարկը, հայերէն ձեռագրերու պահպանման, ուսումնասիրման եւ անոնց՝ լայն շրջանակներու ծանօթացման իր գործունէութեամբ աշխարհի մեծագոյն կեդրոնն է, որ կը պարփակէ շուրջ 23.000 ձեռագրերու եւ մագաղաթներու հաւաքածոյ մը։ Անոր հաւաքածոն ընդգրկուած է ԻՒՆԷՍՔՕ-ի «Աշխարհի յիշողութիւն» ցանկին մէջ, իսկ հաստատութիւնը իր հիմնադրութենէն՝ 1959-էն ի վեր անընդհատ զարգացած է՝ մեծ մասամբ շնորհիւ նման անհատական նուիրատւութիւններու։

Այս նուէրը կը շարունակէ երկարամեայ այն աւանդութիւնը, ըստ որուն Սփիւռքի գործիչներ, օտարերկրեայ պետական անձնաւորութիւններ եւ անհատ հաւաքորդներ հազուագիւտ ձեռագրեր ու մասունքներ կը վստահին երեւանեան այս հաստատութեան՝ ամրապնդելով անոր դերը ոչ միայն իբրեւ հայ գրաւոր մշակոյթի պահապան, այլ նաեւ հին աշխարհի աւելի ընդարձակ ժառանգութեան պահոց։