ՓԱՐԻԶ – API-ի տարեկան ընթրիքը

Հայաստան. Փորձագիտութիւնն ու գործակցութիւնը՝ API-ի տարեկան ընթրիքի առանցքին

Չորեք­շաբթի, Մարտ 18-ին, Փա­րիզի rue de l’Université-ին վրայ գտնուող «Պետ­րո­սեան» ճա­շարա­նի նրբա­ճաշակ սրահ­նե­րուն մէջ աւե­լի քան վաթ­սուն մաս­նա­կից­ներ հա­մախմբուեցան API-ի (Armenia Peace Initiative – Հա­յաս­տա­նի խա­ղաղու­թեան նա­խաձեռ­նութիւն) կազ­մա­կեր­պած տա­րեկան հա­ւաքին: «Խա­ղաղու­թեան կարելիու­թիւն ընձեռել ան­կա­յուն մի­ջավայ­րի մը մէջ» խօ­սուն խո­րագի­րը կրող այս հան­դի­պու­մը փայ­լուն կեր­պով միատե­ղեց ռազ­մա­վարա­կան վեր­լուծու­թիւնն ու քա­ղաքա­ցիական յանձնա­ռու­թիւնը՝ լիովին հա­մահունչ ներ­կա­յի աշ­խարհա­քաղա­քական մար­տահրա­ւէր­նե­րուն:

API-ի տնօ­րէն եւ Քա­ղաքա­կան գի­տու­թիւննե­րու հիմ­նարկի (Sciences Po) դա­սախօս Թա­լին Փա­փազեանի ղե­կավա­րու­թեամբ, ձեռնարկը առիթ ըն­ծա­յեց, որ­ ղե­կավար կազ­մը՝ Փաթ­րիք Ափրիլ, Սե­պաս­թիէն Պար­կիրճեան, Էլո­տի Կավրի­լոֆ եւ Նի­քոլա Ռը­նար, հան­գա­մանօ­րէն ներ­կա­յաց­նեն կազ­մա­կեր­պութեան «2025-ի հա­շուեկ­շիռն ու հե­ռան­կարնե­րը»: Այս հա­րուստ զրոյցնե­րը լոյս սփռե­ցին շրջա­նային դժուարու­թիւննե­րուն դի­մաց շօ­շափե­լի եւ հե­տեւո­ղական աշ­խա­տանք տա­նելու API-ի վճռա­կամու­թեան վրայ:

Այ­նուհե­տեւ, քննար­կումնե­րը ստա­ցան յատ­կա­պէս ռազ­մա­վարա­կան տա­րողու­թիւն՝ շնոր­հիւ եր­կու պա­տուոյ հիւ­րե­րու ելոյթնե­րուն: Ռազ­մա­վարա­կան ու­սումնա­սիրու­թիւննե­րու մի­ջերկրա­կանեան հիմ­նադրա­մի (FMES) ընդհա­նուր տնօ­րէն ծո­վակալ Փաս­քալ Օսէօր ներ­կա­յացուց հա­մաշ­խարհա­յին աշ­խարհա­քաղա­քական մի­տումնե­րու յստակ վեր­լուծու­թիւն մը: Անոր խո­րաթա­փանց դի­տար­կումնե­րը թոյլ տուին վեր­ծա­նել Կով­կա­սի դրաց­նութեամբ գոր­ծող կեդ­րո­նախոյս ու­ժե­րը՝ Ուք­րա­ինայէն մին­չեւ Մի­ջին Արե­ւելք, ինչպէս նաեւ այ­սօր Հա­յաս­տա­նի հա­մար ան­կէ բխող՝ ապահովութեան կեն­սա­կան վտանգնե­րը:

Որ­պէս պա­տուոյ հիւր՝ Հա­յաս­տա­նի մէջ Ֆրան­սա­յի դես­պան Օլի­վիէ Տը­քոթին­յի իր ելոյթին ու­րուագ­ծեց Երե­ւանի մէջ 2026-ի գար­նան պատ­մա­կան հե­ռան­կարնե­րը: Ան յատ­կա­պէս ընդգծեց ֆրանքեւհայ­կա­կան յա­րաբե­րու­թիւննե­րու ան­նա­խադէպ վե­րելքն ու Հա­յաս­տան-Եւ­րո­պական Միու­թիւն մեր­ձե­ցու­մը, նկա­տի ու­նե­նալով նա­խագահ Էմա­նիւէլ Մաք­րո­նի պաշ­տօ­նական այցն ու Մա­յիսի սկիզ­բը նա­խատե­սուած Եւ­րո­պական քա­ղաքա­կան հա­մայնքի վեհա­ժողո­վը:

Ի վեր­ջոյ, բարձր մա­կար­դա­կի այս հան­դի­պու­մը վե­րահաս­տա­տեց ներ­կա­ներուն ալ բաժ­նած այն հա­մոզու­մը, թէ շրջա­նային շա­րու­նա­կական ան­կա­յու­նութեան դի­մաց միայն փոր­ձա­գիտա­կան հմտու­թիւննե­րու տի­րապե­տու­մը, մի­ջազ­գա­յին գոր­ծակցու­թեան ամ­րապնդումն ու զսպման իրա­կան կա­րողու­թիւնը կրնան խա­ղաղու­թեան շօ­շափե­լի կարելիու­թիւն մը ըն­ծա­յել:

Armenia Peace Initiative. Զօ­րակ­ցա­կան կա­մուրջ մը՝ յա­նուն յա­րատեւ խա­ղաղու­թեան

Ֆրան­սա­յի մէջ հաս­տա­տուած «Հա­յաս­տա­նի Խա­ղաղու­թեան Նա­խաձեռ­նութիւն»-ը (API) ապա­քաղա­քական հիմ­նադրամ մըն է. կը ծա­ռայէ որ­պէս իս­կա­կան կա­մուրջ սփիւռքի եւ տեղ­ւոյն վրայ՝ Հայաստանի մէջ առ­կայ հրա­տապ կա­րիք­նե­րուն մի­ջեւ՝ յա­րատեւ խա­ղաղու­թիւն կեր­տե­լու նպա­տակով։ Անոր գոր­ծունէու­թիւնը գլխա­ւորա­բար կը մի­տի աջակ­ցիլ մարդկա­յին անվտան­գութեան, դիմադրողականութեան բարձրացման եւ խա­ղաղու­թեան՝ Հա­րաւա­յին Կով­կա­սի, յատ­կա­պէս՝ Հա­յաս­տա­նի մէջ։ Ստեղ­ծուած ըլ­լա­լով 2016-ի Չորսօրեայ պա­տերազ­մի օրե­րուն, կազ­մա­կեր­պութիւ­նը բուռն զօ­րաշար­ժի են­թարկուեցաւ Ար­ցա­խի 2020-ի պա­տերազ­մէն ետք՝ օգ­նութեան փութա­լու վի­րաւոր զի­նուոր­նե­րուն, անոնց ըն­տա­նիք­նե­րուն եւ տե­ղահա­նուած բնակ­չութեան։

Գործնա­կան գետ­նի վրայ, API կ՚իրա­գործէ քա­ղաքա­ցիական անվտան­գութեան ամ­րապնդման ըն­դարձակ ծրա­գրեր, յատ­կա­պէս՝ MARCH ընթացակարգին վրայ հիմ­նուած առա­ջին օգ­նութեան դա­սըն­թացքնե­րու մի­ջոցով։ Ասոնք նա­խատե­սուած են վտան­գի են­թա­կայ սահ­մա­նամերձ շրջան­նե­րու՝ Տա­ւու­շի, Գե­ղար­քունի­քի եւ Սիւ­նի­քի քա­ղաքա­ցինե­րուն հա­մար։ Ցարդ աւե­լի քան 700 ան­ձեր վե­րապատ­րաստուած են եւ օժտուած՝ փրկա­րարա­կան պա­յու­սակնե­րով։ Մար­դա­սիրա­կան հրա­տապ օգ­նութե­նէն ան­դին, Հիմ­նադրա­մը գոր­ծօն կեր­պով կ՚աջակ­ցի դիմադրողականութեան բարձրացման եւ կրթու­թեան ­ծրագրերու։ Օրի­նակ՝ ան կը հո­վանա­ւորէ Relq թուային դպրո­ցը, որ ար­հեստա­վար­ժա­կան վե­րահամարկման, նե­րառա­կանու­թեան եւ վե­րակա­ռուցման նպաս­տող նա­խաձեռ­նութիւն մըն է։ Նոյն ծի­րին մէջ, API կը սա­տարէ բարձր ար­հեստա­գիտու­թեան գի­տելիք­նե­րու տա­րած­ման եւ կեն­սա­կան տեղեկաց­ման ար­շաւներ կ՚իրա­կանաց­նէ համացանցային անվտան­գութեան մար­զին մէջ։

Այս հա­մապար­փակ յանձնա­ռու­թեան ազ­դե­ցու­թեան ու լրջու­թեան որպէս ապացոյց կարելի է նշել անոր հաստատած ամուր գոր­ծընկե­րու­թիւննե­րը, ինչպէս օրինակ՝ Հա­յաս­տա­նի Ճգնա­ժամա­յին կա­ռավար­ման պե­տական ակա­դեմիային հետ գործակցութիւնը։ Հա­կամար­տութեան պայ­մաննե­րուն մէջ նա­խաձեռ­նութեան կող­մէ տա­րուած ակ­նա­ռու աշ­խա­տան­քը, ի դէպ, պաշ­տօ­նապէս գնա­հատուած է յա­տուկ յի­շատա­կու­մով մը՝ 2024-ի Մար­դ­կային իրա­ւանց մրցա­նակա­բաշ­խութեան ըն­թացքին։

ՇԱՆԹ ՈՍԿԵՐԻՉԵԱՆ ■