Բազմաձայն զրոյց՝ Նարօտ Աւճըի, Ժպիտ-Լոյս Կէզէրի, Ռուտի-Սայաթ Փուլաթեանի եւ Վահագն Քէշիշեանի հետ

Մարտ ամի­սը մշա­կու­թա­յին «Հան­դի­պում»-նե­րու ամիս է Պոլ­սոյ մէջ։ Եսայեան մշակոյթի եւ գրականութեան միութեան կազ­մա­կեր­պութեամբ, ար­դէն երկրորդ ան­գամն է, որ կ’իրա­կանա­նայ «Հան­դի­պում»-ը։ Միու­թեան եր­դի­քին տակ երի­տասարդներ կա­մաւո­րաբար կ’օժան­դա­կեն այս ձեռ­նարկնե­րու իրա­կանաց­ման։ Պէտք է ներ­կայ ըլ­լալ՝ տես­նե­լու հա­մար անոնց եռան­դը, խան­դա­վառու­թիւնն ու նուիրու­մը, ինչպէս նաեւ ակա­նատես ըլ­լա­լու աշ­խուժ երի­տասարդնե­րով հա­մալ­րուած հա­մայնքի գոր­ծունէու­թեան։

«Հան­դի­պում»-ը տա­րատե­սակ մշա­կու­թա­յին ձեռ­նարկնե­րով կը հա­մախմբէ հա­մայնքը։ Անոր ծի­րէն ներս կա­րելի է հան­դի­պիլ Պոլ­սոյ մշա­կու­թա­յին բո­լոր երե­սակ­նե­րուն՝ երաժշտա­կան, գրա­կան, կրթա­կան ու լե­զուա­կան ձեռ­նարկնե­րու, ուր հրա­ւիրուած են նաեւ Սփիւռքի այլ հա­մայնքնե­րէ մշա­կու­թա­յին գոր­ծիչներ։ Մար­տ ամիսը հա­սաւ իր աւար­տին, բայց Եսա­յեանի երի­տասարդնե­րուն խան­դա­վառու­թիւնը կը շա­րու­նա­կուի։ Նա­րօտ Աւ­ճըէն, Ժպիտ-Լոյս Կէ­զէրէն, Ռու­տի-Սա­յաթ Փու­լա­թեանէն եւ Վա­հագն Քէ­շիշեանէն տե­ղեկա­ցանք «Հան­դի­պում»-նե­րու հիմ­նադրու­թեան եւ աշ­խա­տանքնե­րուն մա­սին։

«ՆՅ» – Այս տա­րի երկրորդն էր «Հան­դի­պում»-նե­րուն։ Ի՞նչ էր անոնց մեկ­նա­կէտը, նպա­տակը։

ՆԱ­ՐՕՏ – Ան­ցեալ տա­րեսկզբին, երբ Եսա­յեան միու­թեան այս սե­նեակին մէջ նստած էինք, միու­թեան գլխա­ւոր ան­դամնե­րէն Միհ­րան Թով­մա­սեան առա­ջար­կեց Մար­տին ծրա­գիր մը կազ­մա­կեր­պել եւ տա­րուան ըն­թացքին արեւմտա­հայե­րէնին ուղղուած մեր բո­լոր ձեռ­նարկնե­րը խտաց­նել մէկ ամ­սուան մէջ: Այսպէս սկիզբ առաւ: Կազ­մե­ցինք 24 ծրա­գիր: Ան­ցեալ տա­րի շատ լաւ կազ­մա­կեր­պուած չէինք, քա­նի որ մե­զի հա­մար ալ նոր էր գա­ղափա­րը: Այս տա­րի աւե­լի կազ­մա­կեր­պուած ձե­ւով նե­տուե­ցանք գոր­ծի, ծրա­գրե­րը ներ­կա­յացու­ցինք եւ ծախսերուն գո­նէ կէ­սը կրցանք ապա­հովել: Խան­դա­վառու­թիւնը մեծ էր, ծրա­գրե­րուն թի­ւը հա­սաւ 50-ի։ Մտա­ծեցինք 50-ով դի­մել՝ յու­սա­լով, որ գո­նէ կէ­սը կ՚ըն­դունուի եւ կը սկսինք, բայց մեր ակնկա­լածին պէս չե­ղաւ. 50 ծրա­գրերն ալ ըն­դունուեցան:

«ՆՅ» – Ինչպէ՞ս կրցաք իրա­կանաց­նել բո­լոր 50-ը, ոչ միայն աշ­խա­տան­քի, այ­լեւ ֆի­նան­սա­կան գետ­նի վրայ։

ԺՊԻՏ – Կար­ծեմ բո­լորը պատ­րաստ էին՝ թէ՛ մենք, թէ՛ կա­մաւոր աշ­խա­տակից­նե­րը: Ամէն մարդ իս­կա­պէս կ՚ու­զէր, որ իրա­կանա­նան այս հան­դի­պումնե­րը, եւ որ­քան որ ազատ ժա­մանակ ու­նէին՝ տրա­մադ­րե­ցին հան­դի­պումնե­րուն հա­մար աշ­խա­տելու: Մար­դուժի պա­կաս եր­բեք չզգա­ցինք, որով­հե­տեւ ամէն մարդ ամէն օր հոս էր: Ամէն ինչ հե­զասահ ըն­թա­ցաւ, մէ­կը միւ­սը ամ­բողջա­ցուց, ապա թէ ոչ 50 ծրա­գիր մէկ ամ­սուան մէջ իրա­կանաց­նե­լը գրե­թէ ան­կա­րելի է: Մեր անձնա­կան ազատ ժա­մանա­կը տրա­մադ­րե­ցինք ծրա­գրին, բայց սա միեւ­նոյն ատեն ազատ ժա­մանակ էր մե­զի հա­մար՝ տար­բեր մար­դոց հետ հան­դի­պելու եւ զա­նոնք ճանչնա­լու տե­սակէ­տէն: Խոր­հուրդն ալ ու­նե­ցաւ իր կա­րեւոր դե­րը. Վա­հագ­նը, Գո­րայը, Միհ­րա­նը եւ Վար­դա­նը վստա­հու­թիւն ու­նէին մեր հան­դէպ, եւ ամէն մարդ այդ վստա­հու­թեամբ ներշնչուած աշ­խա­տեցաւ: Դիւ­րին է խոր­հուրդին հետ հա­ղոր­դակցի­լը, մթնո­լոր­տը հա­րազատ է եւ ան­մի­ջական, ինչ որ դրա­կան եւ էական է խմբա­յին աշ­խա­տանքնե­րու հա­մար:

«ՆՅ» – Ծրա­գրե­րը ո՞վ կը կազ­մէ։

ՎԱ­ՀԱԳՆ – Մի քա­նի ժո­ղով­նե­րու ար­դիւնք են: Ժո­ղով­նե­րուն եր­բեմն կը մաս­նակցէին միու­թեան խոր­հուրդէն եւ հո­գաբար­ձութե­նէն ան­դամներ, ինչպէս նաեւ երի­տասարդ կա­մաւոր­նե­րը: Այս եռան­կիւնին վրայ հիմ­նուած է Միու­թիւնը՝ խոր­հուրդ, հո­գաբար­ձութիւն եւ կա­մաւոր­ներ: Այս ժո­ղով­նե­րուն ըն­թացքին ամէն մարդ իր գա­ղափար­նե­րը, միտ­քե­րը յայտնեց, իր վստա­հած ան­ձե­րուն ներ­կա­յու­թիւնը դրաւ սե­ղանին: Ես Անա­հիտը (Սար­գի­սեան) առա­ջար­կե­ցի, Վար­դա­նը եւ Միհ­րա­նը երաժշտու­թեան առնչուող ձեռ­նարկնե­րու մա­սին գա­ղափար­ներ յայտնե­ցին, Նա­րօտը՝ Գա­յիանէն (Կավ­րի­լօֆ), Թի­նան (Քոփ­մա)… առա­ջար­կեց: Տար­բեր տե­սակ աշ­խարհներ հոս բե­րելու եւ ձե­ւով մը զա­նոնք իրարու քով դնե­լու ար­դիւնքն է: Նաեւ որո­շում մը կայացուցինք այս տա­րի ամէն դպրո­ցի մէջ ձեռ­նարկ մը ընե­լու, որուն հա­մար Ժպիտն ու Նա­րօտը ցանկ մը կազ­մե­ցին, կա­պեր հաս­տա­տեցին, եւ դպրոց­նե­րուն մէջ իրա­կանա­նալիք ծրա­գրե­րը հա­մակար­գե­ցինք: Այս ամ­սուան ըն­թացքին եր­կուքա­կան հո­գիով բո­լոր դպրոց­նե­րը այ­ցե­լեցինք: Այ­սինքն՝ «Հան­դի­պում»-ը նաեւ ծա­ռայեց դպրոց­նե­րուն հետ կապ հաս­տա­տելու մեր նպա­տակին, այդ քայ­լը կա­րեւոր էր: Հան­րա­յին ձեռ­նարկներն ալ որո­շեցինք որ ան­պայման իրա­կանա­նան հա­մագոր­ծակցող հաս­տա­տու­թեան մը հետ։ Օրի­նակ՝ բար­բառնե­րու ձեռ­նարկը Դպրե­վան­քին մէջ իրա­կանա­ցաւ, Անա­հիտին գրա­կան ձեռ­նարկը Արա­սին հետ ըրինք, եւ այսպէս շա­րու­նա­կաբար:

«ՆՅ» – Մար­տը «Հան­դի­պում»-նե­րու ամիսն էր. շա­րու­նա­կու­թիւն պի­տի ու­նե­նա՞յ այս տա­րի։

ՎԱ­ՀԱԳՆ – Այս աշ­խա­տան­քին հա­մար դրա­մաշ­նորհ մը ստա­ցանք Culture Speak կազ­մա­կեր­պութե­նէն, որ Եւ­րո­պական Միու­թեան հո­վանա­ւորու­թեամբ ծրա­գրերու կ՚օժան­դա­կէ: Դի­մեցինք եւ ստա­ցանք: Իրա­կանու­թեան մէջ մեր ձեռ­նարկնե­րը մէկ ամիս կը տե­ւեն, բայց ծրա­գիրը վե­ցամ­սեայ է, այ­սինքն՝ հինգ ամիս նա­խապատ­րաստա­կան հանգրուան մը ու­նինք: Ծրա­գիրը ընդհա­նուր առ­մամբ հա­մակար­գո­ղը Նա­րօտն էր:

ՆԱ­ՐՕՏ – Օրի­նակի հա­մար, ծրա­գրի ձեռ­նարկնե­րէն Սէօլէօզ ճամ­բոր­դու­թիւնը, եղա­նակի աննպաստ ըլ­լա­լուն պատ­ճա­ռով, չի­րակա­նացաւ։ Մտա­ծեցինք այդ ձեռ­նարկին գու­մա­րը ու­րիշ ծրա­գրի մը յատ­կացնել: Որո­շեցինք Յու­նի­սին երեք օրով հրա­ւիրել Անա­հիտը, որ­պէսզի ու­սուցիչ­նե­րուն հետ աշ­խա­տանք մը եւս կա­տարէ, քա­նի որ ու­սուցիչ­նե­րը շատ մեծ հա­ճոյք ստա­ցան Գա­րակէօզեան հիմ­նարկին մէջ Անա­հիտին հետ հան­դի­պու­մէն:

«ՆՅ» – Իսկ ան­կէ ետք ինչպէ՞ս պի­տի ըն­թա­նան հան­դի­պումնե­րը տա­րուան ըն­թացքին։

ԺՊԻՏ – Մենք ար­դէն ամի­սը ան­գամ մը հան­դի­պում մը կ՚ու­նե­նանք, ան­պայման հա­յերէ­նով ձեռ­նարկ մը կը կազ­մա­կեր­պենք: Թրքե­րէնով ալ ձեռ­նարկներ կ՚ու­նե­նանք՝ եր­բեմն Արա­սին ծրա­գրե­րուն ալ մաս կազ­մե­լով: Բայց մեր ձեռ­նարկնե­րը ընդհան­րա­պէս կ՚ըն­թա­նան գիր­քի մը ըն­թերցու­մով, խա­ղի մը, ֆիլ­մի մը ցու­ցադրու­թեամբ կամ նիւ­թի մը շուրջ:

ՎԱ­ՀԱԳՆ – Ձեռ­նարկնե­րը կրնան նաեւ հան­րա­յին չըլ­լալ, քա­նի որ Եսա­յեան միու­թեան առա­քելու­թիւնն է՝ իր կա­րողու­թեան սահ­մաննե­րուն մէջ օգ­նել ու­սումնա­սիրող, պրպտող ակա­դեմա­կան աշ­խա­տանքնե­րուն՝ թէ՛ պրպտումնե­րով, թէ՛ տա­րած­քի տրա­մադրմամբ: Դպրոց­նե­րը միշտ կ՚այ­ցե­լեն Արաս եւ Եսա­յեան միու­թիւն: Սա սո­վորու­թիւն դար­ձած է պոլ­սա­հայ հա­մայնքին մէջ: Խումբ մը ու­սուցիչ­ներ ան­պայման կ՚ու­զեն իրենց աշա­կերտնե­րուն հետ Արաս եւ Միու­թիւն այ­ցե­լել: Նա­խապէս միայն Արասն էր, հի­մա՝ Արասն ու Միու­թիւնը:

«ՆՅ» – Իսկ դուք երբ դպրոց եր­թաք, ի՞նչ աշ­խա­տանոց­ներ կ’իրա­կանաց­նէք։

ՆԱ­ՐՕՏ – Օրի­նակ՝ Վա­հագ­նին հետ Էսա­եան վար­ժա­րան գա­ցինք: Էսա­եանը հրա­ւիրած էր ու­թե­րորդ դա­սարա­նի բո­լոր աշա­կերտնե­րը, եւ զա­նազան աշ­խա­տանոց­ներ տե­ղի ու­նե­ցան: Մենք իրենց հետ պատ­րաստե­ցինք խմո­րատիպ յա­տուկ պար­բե­րաթեր­թին՝ «Հար­կաւ»-ի բա­ցառիկ թի­ւը: «Հար­կաւ»-ը նոր եր­կամսեայ պար­բե­րաթերթ մըն է, ուր կը հրա­տարա­կուին պա­տանի­ներու գրու­թիւննե­րը: Ար­դէն չորս թիւ լոյս տե­սած է: Ու­թե­րորդ դա­սարան­նե­րու բո­լոր աշա­կերտնե­րուն աշ­խա­տանքնե­րը հրա­տարա­կեցինք անոր բա­ցառիկ թի­ւին մէջ:

ՎԱ­ՀԱԳՆ – Օրի­նակ, Մխի­թարեան վար­ժա­րան գա­ցինք եւ բա­նաւոր պատ­մութեան աշ­խա­տանոց մը վարեցինք։ Ձե­ւով մը բա­ցատ­րե­ցինք բա­նաւոր պատ­մութեան անհրա­ժեշ­տութիւ­նը եւ թէ ին­չո՞ւ կա­րեւոր է զայն հա­ւաքե­լը: Սա իրենց ու­սուցիչ­նե­րուն նա­խաձեռ­նութիւնն էր: Գի­տէին որ նման աշ­խա­տանքներ կը տա­նինք, այ­ցե­լեցին կեդ­րոն եւ առա­ջար­կե­ցին մե­զի այ­ցե­լել Մխի­թարեան ու աշա­կերտնե­րուն հետ կա­տարել նման աշ­խա­տանոց մը: Դպրե­վան­քի ու­սա­նող­նե­րուն շա­րադ­րութիւննե­րը, գրա­կան աշ­խա­տանքնե­րը մեկ­նա­բանե­լու առա­ջարկ ալ ստա­ցանք: Գա­ցինք, կար­դա­ցինք ու­սա­նող­նե­րուն պատ­մուածքնե­րը. 15 հո­գի գրած էր, մեկ­նա­բանե­ցինք իրենց գրու­թիւննե­րը: Քա­նի որ սահ­մա­նուած ժա­մանա­կը ան­բա­ւարար էր, անոնք ու­սուցիչ­նե­րուն հետ այ­ցե­լու­թիւն մըն ալ տուին մեզի, եւ հոս շա­րու­նա­կուե­ցաւ քննար­կումը:

ՆԱ­ՐՕՏ – Նուիրա­տու մը գու­մար մը տրա­մադ­րեց եւ առա­ջար­կեց, որ այդ գու­մա­րով բաժ­նենք «Հար­կաւ» պար­բե­րաթեր­թը: Հա­շուե­ցինք եւ 10-11-րդ դա­սարան­նե­րու 80 աշա­կեր­տի նուիրե­ցինք զայն: Աս­կէ խան­դա­վառուելով՝ աշա­կերտ մը թրքե­րէն ոտա­նաւոր մը հա­յերէ­նի թարգմա­նեց եւ մե­զի ղրկեց, որ­պէսզի լոյս տես­նէ նոր «Հար­կաւ»-ին մէջ:

«ՆՅ» – Դպրոց-Միու­թիւն կա­պը ինչպի­սի՞ բնոյթ կը կրէ, ինչպի­սի՞ աշ­խա­տանքնե­րու վրայ կը կեդ­րո­նանայ։

ՎԱ­ՀԱԳՆ – Միու­թիւնը շատ կա­րեւո­րու­թիւն կու տայ դպրոց­նե­րուն հետ կա­պին: Քիչ մը Արա­սէն ժա­ռան­գած ենք այս մօ­տեցու­մը: Արա­սը իր հա­յերէն հրա­տարա­կու­թիւննե­րուն աշ­խա­տան­քը միշտ կ՚ուղղէ դպրոց­նե­րուն: Ան­շուշտ միայն դպրո­ցին չէ ուղղուած, այլ նաեւ՝ հան­րութեան, երի­տասարդնե­րուն, ինչպէս նաեւ հա­յերէն չգիտ­ցող ան­ձե­րու: Հա­յերէ­նով ձեռ­նարկներ կ՚ընենք, բայց տա­րուան 12 ամիս­նե­րուն մեր ձեռ­նարկնե­րը միայն հա­յերէ­նով չեն: Թրքե­րէնով ֆիլմ կը դի­տենք, զրոյց կ՚ըլ­լայ, հայ­կա­կան մշա­կու­թա­յին ժա­ռան­գութեան դա­սախօ­սու­թիւններ կ՚ըլ­լան, եր­բեմն ալ գրա­կան հան­դի­պումներ՝ Արա­սին հետ գոր­ծակցա­բար: Հա­յերէ­նը կեդ­րոնն է, նա՛խ հա­յալե­զու է, բայց ո՛չ միայն:

ՌՈՒ­ՏԻ – Ես կա­մաւոր եմ, հա­մալ­սա­րան կ՚ու­սա­նիմ եւ ազատ ժա­մերս կ՚ան­ցը­նեմ Եսա­յեան միու­թեան մէջ: Մենք տե­ղի մը պէտք ու­նինք, հա­յերէ­նով զուար­ճա­նալու տեղ մը, ուր լսենք հա­յերէն, խօ­սինք, ծա­նօթա­նանք նոր ըն­կերնե­րու: Եսա­յեանը երեք տա­րուան միու­թիւն մըն է, եւ ահա­ւասիկ 50 ծրա­գիր ու­նե­ցող փա­ռատօն մը իրա­կանա­ցուց. սա ցոյց կու տայ, որ մար­դիկ հոս գա­լով կապ մը կը ստեղ­ծեն, եւ ճիշդ այդ կա­պով է որ կ՚իրա­կանա­նայ այս ամէն ին­չը: Մշա­կոյթ պա­հելը միայն խօս­քով չ՚ըլ­լար. այսպի­սի աշ­խա­տանքնե­րո՛վ է որ պի­տի կա­րենանք պա­հել մշա­կոյ­թը:

«ՆՅ» – Ինչպէ՞ս կա­րելի է հե­տեւիլ ձեր ծրա­գրե­րուն։

ՎԱ­ՀԱԳՆ – Արա­սի կայ­քէ­ջին (yesayan.org) վրայ ներ­կա­յացուած են «Հան­դի­պում»-ի 50 ծրա­գրե­րը: Կայ­քէ­ջը ու­նի նաեւ պլոկ մը ար­դէն 4-5 ամի­սէ ի վեր, որ հա­յերէն եւ թրքե­րէն է, ուր առայժմ տե­ղադ­րուած է 15 յօ­դուած: Պլո­կը բաց է դուրսէն գրու­թիւններ ըն­դունե­լու հա­մար, նիւ­թի ընտրու­թիւնն ալ ազատ է: Վար­դան Էս­դուգեանն ու Նա­յիրի Սիմ­քէ­շեանը ստանձնած են պլո­կին եւ «Հար­կաւ» պար­բե­րաթեր­թին աշ­խա­տանքնե­րը: Կայ­քէ­ջը ու­նի նաեւ մեր գիր­քե­րուն ցան­կը՝ քա­թալո­կը՝ 7000 անուն գիրք, որուն 4000-ը հա­յերէն է: Հոն հա­սանե­լի է նաեւ բա­ռարան մը՝ Գե­ղամ Քե­րով­բեանի «Իշ­քոլ» բա­ռարա­նը. Նա­յիրի կայ­քէ­ջին պէս կա­րելի է բառ որո­նել հոն: Կայ­քէ­ջին մէջ կայ նաեւ ար­խիւնե­րու քա­թալոկ մը. Եդուարդ Թով­մա­սեանի ար­խի­ւը ամ­բողջու­թեամբ թուայ­նա­ցուած է հոն: Կայ­քէ­ջը նաեւ ու­սումնա­սիրու­թեան գոր­ծիք է հե­տազօ­տող­նե­րու հա­մար: Շու­տով հան­րա­պետու­թեան շրջա­նի ձեռ­նարկնե­րուն ար­խիւն ալ հա­սանե­լի պի­տի ըլ­լայ կայ­քէ­ջէն՝ Պոլ­սոյ այդ շրջա­նի մշա­կու­թա­յին կեան­քին իրա­զեկ ըլ­լա­լու հա­մար: Ան, հան­րա­պետու­թեան շրջա­նին մօտ 200 կա­րեւոր, ան­կիւնա­դար­ձա­յին ձեռ­նարկնե­րու ար­խիւն է: Օրի­նակ՝ 1965-ին Գո­հար Գաս­պա­ր-եան այ­ցե­լած է Պո­լիս, հա­մերգ տուած է, եւ մշա­կու­թա­յին կեան­քը նոր փուլ թե­ւակո­խած է ան­կէ ետք: Կը կար­ծենք, որ գա­ղու­թին պատ­մութիւ­նը այս ար­խիւնե­րուն ընդմէ­ջէն ձե­ւով մը պի­տի ար­տա­ցոլայ:

«ՆՅ» – Ան­ցեալ տա­րուան «Հան­դի­պում»-ին հետ հա­մեմա­տելով, ի՞նչ տար­բե­րու­թիւն կը գտնէք եր­կուքին մի­ջեւ։

ՆԱ­ՐՕՏ – Շատ տար­բե­րու­թիւն կայ մաս­նա­կից­նե­րու թի­ւին առու­մով: Ան­ցեալ տա­րի կազ­մա­կեր­պուելու հա­մար շատ ժա­մանակ չու­նէինք: Այս տա­րի Պոլ­սոյ բո­լոր լրա­գիր­նե­րը այ­ցե­լեցինք՝ ՄԱՐ­ՄԱ­ՐԱ, ԺԱ­ՄԱՆԱԿ, ՓԱ­ՐՈՍ, եւ լու­րե­րը տա­րածուեցան, ըն­թացքին ալ անդրա­դարձ եղաւ: Նոյնպէս այլ միու­թիւննե­րու հետ հա­մագոր­ծակցու­թիւնը այս տա­րի աւե­լի հա­մակար­գուած էր, ինչ որ օգ­նեց աւե­լի տա­րածուելու: Այս տա­րի բո­լոր դպրոց­նե­րուն մէջ կազմակերպեցինք ձեռ­նարկներ, մինչդեռ ան­ցեալ տա­րի այդ սկզբունքը չու­նէինք, եւ քա­նի մը ձեռ­նարկ ջնջուեցաւ: Այս տա­րի հինգ հա­մերգ ու­նէինք՝ Քե­րով­բեան­նե­րուն հա­մեր­գը, Մեծ Պա­զարին եր­կու հա­մերգնե­րը, Հայկ Եազը­ճեանի հա­մեր­գը եւ «Հող» խումբին հա­մեր­գը. գրե­թէ բո­լորին տոմ­սե­րը սպա­ռած էին: Հա­մերգնե­րուն ներ­կա­ները միայն հա­յեր չէին:

ՎԱ­ՀԱԳՆ – Ան­ցեալ տա­րի բո­լոր ձեռ­նարկնե­րու մաս­նա­կից­նե­րուն ընդ­հա­նուր թի­ւը 600 էր (հա­շուած էինք), նե­րառեալ աշա­կերտնե­րը: Այս տա­րի, կը կար­ծեմ, տաս­նա­պատիկն է. հե­տագայ հա­շուարկնե­րը ցոյց պի­տի տան այդ:

Տեսակցեցաւ՝ ԱՆԻ ԲՐԴՈՅԵԱՆ-ՂԱԶԱՐԵԱՆ ■