Հայաստանի արտաքին հետախուզութեան՝ 2026−ի սպառնալիքներու զեկոյցը
Վերջին տարիներուն Հայաստանի անվտանգութեան երաշխաւորման մեծագոյն ձեռքբերումներէն եղած է Արտաքին հետախուզութեան ծառայութեան (ԱՀԾ) ստեղծումը, որ 2025 Դեկտեմբեր 31-ին լրացուց իր գործունէութեան 3-րդ տարին։ Նախքան այդ, Հայաստանի հետախուզութիւնը ուղղակի կախեալ էր Ռուսաստանի հետախուզական ծառայութենէն, որուն բացթողումները 2020-ի պատերազմին առաջին ժամերուն հայկական բանակին զգալի կորուստներուն պատճառ դարձան։
Որքան որ զինամթերքը, զինուորականներու պատրաստութիւնը անհրաժեշտ են, ինչպէս նաեւ՝ տնտեսութիւնը, հասարակական ամուր կարգերը, նոյնքան եւ աւելի անհրաժեշտ է ԱՀԾ-ն, յատուկ պատրաստութիւն ու կրթութիւն ստացած եւ արդիական տեղեկատուական գործիքներուն հմուտ խումբ մը մարդոց ծառայութիւնը, որ կը տիրապետէ բաց ու գաղտնի բազում տեղեկութիւններու, եւ որուն պարտականութիւնն է դիտարկել, վերլուծել, կանխատեսել բոլոր այն տեսանելի ու թաքուն վտանգները որոնց ենթակայ է պետութիւնը։
Ինչպէս աւանդութիւն է զարգացած պետութիւններու պարագային՝ տարեկան տեղեկատւութիւնով հանրութիւնը իրազեկ դարձնելը երկրի անվտանգութեան սպառնացող վտանգներուն մասին, ԱՀԾ-ն եւս վերջերս հրապարակեց իր 2-րդ՝ 2026-ի տարեկան զեկոյցը, որու նախաբանին մէջ սոյն ծառայութեան տնօրէնը՝ Քրիստինէ Գրիգորեան կը նշէ. «Կը կարծեմ թէ աւելորդ է հիմնաւորել, որ արագ փոխուող աշխարհակարգին, անկայուն եւ հակամարտութիւններով լեցուն միջազգային իրավիճակին, տնտեսական, մատակարարական (լոգիստիկ) ու արհեստագիտական խելագար մրցավազքին, արհեստական բանականութեան ու արհեստագիտական նորամուծութիւններուն բերած մարտահրաւէրներու պայմաններուն մէջ՝ կենսական է կանխատեսել, կանխարգիլել, հակազդել ու խափանել մեր պետութեան սպառնացող վտանգները, պաշտպանել ու ամրապնդել Հայաստանի Հանրապետութեան պետականութիւնը, անկախութիւնը եւ ինքնիշխանութիւնը, բայց նաեւ տեսնել այն մարտավարական ու ռազմավարական հնարաւորութիւնները, որոնց օգտագործումը վճռական պիտի ըլլայ մեր պետութեան զարգացման ու յարատեւութեան համար»։
Զեկոյցը ամփոփ կերպով կը նշէ Հայաստանէն դիտուած բոլոր հակամարտութիւնները, որոնք հեռուէն կամ մօտէն ազդեցութիւն ունին Հայաստանի անվտանգութեան վրայ։ Սակայն, բնականաբար յատուկ ուշադրութիւն կը դարձնէ ընտրութիւններու ժամանակաշրջանի անվտանգութեան պարագաներուն, որոնք բազմաթիւ են եւ արդէն միջազգային փորձը ցոյց կու տայ բոլոր այն միջամտութիւնները, որոնց ենթարկուած են փոքր պետութիւնները, որոնք մասնաւորապէս արեւմուտքի եւ արեւելեան այլ մեծ պետութիւններու վերահսկողութեան սահմանագծին վրայ են կամ վարչակարգի փոփոխութեան փորձութեան ենթակայ, ինչպէս Վրաստանը, Ուքրաինան, Մոլտաւիան եւ… Հայաստանը։ Առաջին գլխաւոր վտանգը որուն ենթակայ է Հայաստան Ազերպայճանի ռազմական յարձակումն է, որ 2020-ի պարտութենէն ի վեր դամոկլեան սուրի նման կախուած է երկրին գլխուն։ Այս ճակատին վրայ ԱՀԾ-ն պատերազմի վտանգը կը գնահատէ «գրեթէ անհաւանական», մասնաւորապէս Ուաշինկթընի մէջ, խաղաղութեան պայմանագրին նախաստորագրումէն ետք։
2026-ի զեկոյցի հիմնական հետեւութիւններու էջին վրայ ուշադրութեան արժանի է «Տնտեսական եւ ենթակառուցային վտանգներ ու հնարաւորութիւններ» բաժինը, ուր կը նշուի. «Մեր տարածաշրջանի տնտեսական, ենթակառուցային, առեւտրային նոր նախաձեռնութիւնները 2026 թուականին շարունակաբար պիտի մնան տարածաշրջանին մէջ այլ շահեր հետապնդող տարբեր դերակատարներու թիրախին»։ Իսկ երկրորդ մեծագոյն վտանգը՝ «Հայաստանի հիպրիտային սպառնալիքները» գլուխին տակ տեղ գտածներն են, որոնց առնչութեամբ զեկոյցը կը նշէ. «2026-ի ընտրութիւններով պայմանաւորուած՝ Հայաստանի դէմ արտաքին տարբեր դերակատարներու կողմէ իրականացուող ազդեցութեան գործողութիւնները, մեծ հաւանականութեամբ, պիտի դառնան աւելի ընդգրկուն, բարդ եւ ծաւալուն։ Հաւանական է կեղծ, խեղաթիւրուած կամ համածիրէն կտրուած տեղեկատւութեան օգտագործումով տեղեկատուական վնասակար գործողութիւններու, վնասակար առցանց գործողութիւններու իրականացումը…»։ Ռուսական գործօնի ակնարկը ակներեւ է
Ժ.Չ. ■
