Հայաստանի նոր դեսպանատան բացումին առիթով
Ապրիլ 28-ին, Փարիզի 16-րդ թաղամասին մէջ, Ֆրանսայի եւ Հայաստանի Արտաքին գործոց նախարարներ Ժան-Նոէլ Պառոյի եւ Արարատ Միրզոյեանի կողմէ կատարուեցաւ Հայաստանի նոր դեսպանատան բացումը։ Ուրախալի երեւոյթ է տեսնել, որ Հայաստանի Հանրապետութիւնը, անկախութենէն 35 տարի ետք, կարողութիւնը ունեցաւ իր սեփական միջոցներով գնելու դեսպանատան նոր շէնքը, ինչպէս նաեւ՝ դարձեալ իր նիւթական միջոցներով կատարելու անոր պատշաճեցման ու կահաւորման աշխատանքները։
Անկախութենէն ի վեր Ֆրանսայի մէջ Հայաստանի դեսպանութիւնը շատ կարեւոր դիւանագիտական աշխատանք տարած է Ֆրանսա-Հայաստան յարաբերութիւններու զարգացման ուղղութեամբ, որոնք Մայիս 5-ին՝ նախագահ Մաքրոնի Հայաստան այցի ծիրէն ներս, պիտի յանգին երկու երկիրներուն միջեւ ռազմավարական դաշինքի ստորագրման։
Ֆրանսա-Հայաստան յարաբերութիւնները դրական անդրադարձ ունին նաեւ Եւրոպա-Հայաստան դիւանագիտական կապերուն վրայ, որոնք Հարաւային Կովկասի անկայուն տարածաշրջանին մէջ կ՚ամրապնդեն Հայաստանի անվտանգութիւնը, ժողովրդավարական կառոյցներն ու տնտեսական զարգացումը։
Որքան Ֆրանսա-Հայաստան դիւանագիտական յարաբերութիւնները կը զարգանան, այնքան Հայաստան-ֆրանսահայ սփիւռք յարաբերութիւնները կ՚ապրին դժուար պահեր։ Նկատի ունենալով սփիւռքահայութեան բազմատարրութիւնն ու անոր անկազմակերպ վիճակը՝ բնականաբար կարելի չէ ակնկալել, որ ան ամբողջապէս եւ միահամուռ կերպով նեցուկ կանգնի Հայաստանի պետութեան եւ կառավարութեան։ Սփիւռքահայութիւնը նաեւ ինքն իրեն նեցուկ կանգնելու լուրջ խնդիր ունի։ Սակայն, ցանկալի պիտի ըլլար, որ գոնէ անոր համագաղութային ներկայացուցչական մարմինները՝ ինչպէս CCAF-ն ու Հայ առաքելական եկեղեցին, Հայաստանի Հանրապետութեան հանդէպ որդեգրէին դրական չէզոքութեան դիրքորոշում մը՝ յարգելով ժողովրդավարական ընտրութիւններով երկրի իշխանութեան գլուխ անցած պետական գործիչներու կառավարական որոշումները։
Բայց դժբախտաբար, իրավիճակը այլ է։ Եւ ահա, Հայաստանի նոր դեսպանատան բացումը առիթ կը հանդիսանայ, որ CCAF-ը հաղորդագրութիւն մը հրապարակէ՝ յայտնելով իր դժգոհութիւնը բացման արարողութեան պաշտօնապէս հրաւիրուած չըլլալուն համար։
Նկատի ունենալով անցնող քանի մը տարիներուն CCAF-ի ղեկավարութեան անհանդուրժող ու նուաստացուցիչ վերաբերումը Հայաստանի վարչապետին եւ Սփիւռքի գործերու յանձնակատարին հանդէպ՝ ինչպէս CCAF-ի տարեկան ընթրիքին յանձնակատարի հրաւէրին ջնջումը, կամ ՀՅԴ «Նոր Սերունդ»-ի անդամներուն կողմէ վարչապետի շարասիւնին վրայ հաւկիթ ու այլ իրեր նետելու միջադէպը, զարմանալի չէ, որ Հայաստանի Արտաքին գործոց նախարարութիւնը համանախագահները չհրաւիրէր սոյն հանդիսութեան։
Նոյն հաղորդագրութեան մէջ կը նշուի նաեւ Հայ առաքելական եկեղեցւոյ առաջնորդին չհրաւիրուելու պարագան։ Լաւ պիտի ըլլար, որ Եկեղեցին ինք իր դիրքորոշումը յայտնէր, որովհետեւ երբ Ֆրանսայի Հայ առաքելական թեմը Հայաստանի կառավարութեան դէմ քաղաքական ցոյց կը կազմակերպէ, ան բնաւ CCAF-ի համանախագահներու միջնորդութեան անհրաժեշտութիւնը չի տեսներ։
CCAF-ի հաղորդագրութիւնը ցոյց կու տայ նաեւ շշմեցուցիչ շփոթ մը դեսպանատան ներկայացուցչական հանգամանքին վերաբերեալ. «Դեսպանատունը կը ներկայացնէ հայկական պետութիւնը եւ անկէ անդին, հայ ժողովուրդը իր ամբողջութեամբ եւ բազմազանութեամբ»։ Տարօրինակ բանաձեւում մըն է ասիկա ֆրանսահայութիւնը ներկայացնել յաւակնող կազմակերպութեան մը կողմէ, որ մէկ կողմէ կը յայտարարէ, թէ դեսպանութիւնը կը ներկայացնէ հայ ժողովուրդը իր ամբողջութեամբ, իսկ միւս կողմէ իր տարեկան ճաշին կը մերժէ դեսպանատան բուն տանտիրոջ՝ Հայաստանի պետական ներկայացուցիչներուն մուտքը… Ամէն պարագայի, պէտք է յստակացնել, որ դեսպանատունը կը ներկայացնէ միմիայն Հայաստանի Հանրապետութիւնը, եւ ան ոչ մէկ օրինական իրաւասութիւն ունի ներկայացնելու ֆրանսահայ քաղաքացին։
Անշուշտ, ցանկալի պիտի ըլլար, որ CCAF-ը, իբրեւ ֆրանսահայ համագաղութային կազմակերպութիւն, սահմանէր Հայաստանի հետ յարաբերելու ճանապարհային քարտէս մը՝ Հայաստանի կառավարութեան ու պետութեան հետ առողջ յարաբերութիւններ մշակելու համար, ենթակայ չըլլալով այլ կեդրոններէ տրուած հրահանգներու։
Ժ.Չ. ■
