CCAF−ի ընթրիքին՝ ՀՀ դեսպանին ուշագրաւ բացակայութիւնը

CCAF-ի (Ֆրան­սա­հայ կազ­մա­կեր­պու­թիւննե­րը հա­մակար­գող խոր­հուրդ) 2026-ի տա­րեկան ընթրիքին մե­ծագոյն նո­րու­թիւնը Հա­յաս­տա­նի դես­պա­նին բա­ցակա­յու­թիւնն էր։ Առա­ջին ան­գամ ըլ­լա­լով Հա­յաս­տա­նի Հան­րա­պետու­թեան ներ­կա­յացու­ցի­չը կը բա­ցակա­յի սոյն հան­դի­սու­թե­նէն, ճիշդ այն պա­հուն, երբ CCAF-ը կը փոր­ձէ դրա­կան ազ­դանշան­ներ ու­ղարկել ֆրան­սա­հայ հա­մայն­քին՝ ըն­դարձա­կելով իր ներ­կա­յա­ցուցչա­կանու­թիւնը եւ հան­րա­յին քո­ւէի մի­ջոցով Ան­հատնե­րու ներ­կա­յա­ցու­ցիչներ ներգրա­ւելով Ազ­գա­յին խոր­հուրդին մէջ (անոնց յատ­կացնե­լով աթոռ­նե­րուն 25-էն 33 տո­կոսը)։ Սա­կայն, կա­նոնադ­րա­կան փո­փոխու­թեամբ դէ­պի հա­մայնք բա­ցուի­լը, ըստ երե­ւոյ­թին, չզու­գորդո­ւեցաւ դէ­պի Հա­յաս­տան բա­ցուե­լու քա­ղաքա­կանու­թեամբ, ինչպէս նաեւ՝ Հա­յաս­տա­նի պե­տու­թեան եւ կա­ռավա­րու­թեան հան­դէպ յստակ քա­ղաքա­կան գի­ծի մը սահ­մա­նու­մով։ Եր­կու հա­մանա­խագահ­նե­րը տա­կաւին կը գոր­ծեն՝ ար­հա­մար­հե­լով CCAF-էն ներս եւ դուրս առ­կայ հա­մայն­քա­յին դժգո­հու­թիւննե­րը եւ ան­տե­սե­լով հա­մայնքի ներ­կա­յացուցչա­կան մար­մին ըլ­լա­լու հան­գա­ման­քը, որ կը պա­հան­ջէ զերծ մնալ կարգ մը ծայ­րա­յեղ քա­ղաքա­կան դիր­քո­րոշումնե­րէ, վե­րա­պա­հու­թեամբ ու դի­ւանա­գիտու­թեամբ վե­րաբե­րիլ Հա­յաս­տա­նի իշ­խա­նու­թիւն­նե­րու քա­ղաքա­կանու­թեան եւ չոր­դեգրել կու­սակցա­պետի վա­յել կամ կա­մա­յա­կան կե­ցուածքներ։ Որ­քան ալ քա­ղաքա­կան դիր­քո­րոշումնե­րը տար­բեր ըլ­լան, CCAF-ի նման հա­մա­գա­ղու­թա­յին կա­ռոյց մը պէտք է պահ­պա­նէ երկխօ­սու­թիւնը եւ հա­մա­գոր­ծակ­ցու­թեան կա­մուրջնե­րը, որով­հե­տեւ Սփիւռքը՝ բո­լոր մա­կար­դակնե­րու վրայ, պէտք ու­նի Հա­յաս­տա­նի նե­ցու­կին, ինչպէս որ Հա­յաս­տա­նը՝ Սփիւռ­քին։

CCAF-ի հա­մանա­խագահ­նե­րուն այս դիր­քո­րոշու­մը, նախ եւ առաջ, ուղղա­կի վնա­սակար է CCAF-ին, որով­հե­տեւ ան դուռ կը բա­նայ ներ­քին պա­ռակ­տումի՝ ֆրան­սա­հայ հա­մայնքէն ներս։ Ար­դէն իսկ վի­ճակը փայ­լուն չէ, քա­նի որ CCAF-ի ան­դամ կազ­մա­կեր­պութիւննե­րուն 40 տո­կոսէն աւե­լին հրա­ժարած կը թո­ւի ըլ­լալ ան­դա­մակ­ցութե­նէ։ Իսկ Հա­յաս­տա­նը, իբ­րեւ պե­տական կա­ռոյց, միջ­պե­տական մա­կար­դա­կի շփումներ կ՚ու­նե­նայ այլ պե­տու­թիւննե­րու հետ՝ մի­ջազ­գա­յին դա-շինքնե­րու հի­ման վրայ, եւ Ֆրան­սայի հետ ու­նի շատ լաւ յա­րաբե­րու­թիւններ։ Բնա­կանա­բար, ֆրան­սա­հ­ա­յութիւնը կրնար աւե­լի ազ­դե­ցիկ ու դրա­կան դե­րակա­տարու­թիւն ու­նե­նալ Հա­յաս­տանի ու Ֆրան­սա­յի մի­ջեւ երկխօ­սու­թիւ­նը ամ­րապնդե­լու գոր­ծին մէջ, եթէ Հա­յաս­տա­նի կա­ռավա­րու­թեան հետ հաս­տա­տէր առողջ կա­պեր։ Սա­կայն, այս ըն­թացքով ան­կա­րելի է դրա­կան ար­դիւն­քի հաս­նիլ։ Իրա­կանու­թիւնը ցոյց կու տայ, որ ֆրան­սա­հայ հա­մայն­քէն ներս դժգո­հու­թիւնը ան­հերքե­լի է։ Ըն­տրու­թիւննե­րու առ­թիւ ըն­կե­րա­յին ցան­ցե­րու վրայ եղան կո­չեր՝ չմաս­նակ­ցե­լու Անհա­տական ներ­կա­յա­ցու­ցիչ­նե­րու քո­ւէար­կութեան, հրապարա­կուե­ցան քննա­դատա­կան յօ­դուած­ներ՝ CCAF-ի ան­գործու­թեան ու թե­րու­թիւննե­րուն մա­սին։ Իսկ Հա­յաս­տա­նի դես­պա­նին բա­ցակա­յու­թիւնը նո­րու­թիւն մըն է, որուն հե­տեւանքնե­րը պէտք է շատ արագ սրբագ­րել։ Այս փաս­տը կ՚ընդգծէ ոչ միայն երկխօ­սու­թեան պա­կասը, այ­լեւ՝ խո­րացող ճգնա­ժամ մը։

Ար­դէն շա­բաթ մը ան­ցած է CCAF-ի ընթրիքէն, եւ դեռ ոչ մէկ հա­կազ­դե­ցու­թիւն կամ պաշ­տօ­նական հա­ղոր­դա­գրու­թիւն կայ, որ կ՚անդրա­դառ­նայ դես­պան Ար­ման Խա­չատ­րեանի բա­ցա­կա­յու­թեան։ Բա­ցի մէկ-եր­կու մտա­ւորա­կան­նե­րու կող­մէ կա­տարո­ւած անդրա­դարձնե­րէն, քար լռու­թիւն կը տի­րէ։ Ընդհա­կառա­կն, CCAF-ի կայ­քէ­ջը ցոյց կու տայ ինքնա­գոհու­թեան ու պար­ծանքի ան­տե­ղի պատ­կեր մը։ Եթէ Հա­յաս­տա­նի իշ­խա­նու­թիւննե­րը դի­մած են այս քայ­լին, կը նշա­նակէ՝ կ՚ու­զեն ազ­դանշան մը յղել, թէ կարգ մը կար­միր գի­ծեր հա­տուած են։ Հե­տեւա­բար, անհրա­ժեշտ է հրա­պարա­կաւ քննար­կել բո­լոր այն հար­ցե­րը, որոնք ան­դառնա­լի դար­ձուցած են խզու­մը։

Փետ­րո­ւար 6-8-ին տե­ղի պի­տի ու­նե­նան Ան­հա­տական ժո­ղովի ընտրու­թիւննե­րը։ Ցան­կա­լի է, որ թեկ­նա­ծու­նե­րը եւս անդրա­դառ­նա­յին այս հար­ցին եւ յայտնէին իրենց յստակ դիր­քո­րոշու­մը։ Թէեւ Փաթ­­րիք Տէվէճեանի եւ Օրե­լի Տեյիր­­մէնճեանի ցան­­կը ընտրար­­շա­­­ւի ժա­­մանակ յայ­­տա­­­րարած է, թէ իրենք կը յար­գեն Հա­յաս­տա­նի պե­տակա­նու­թիւնը, ժո­ղովուրդի ազատ կամ­քով ընտրուած կա­ռավա­րու­թեան որո­շում­նե­րը եւ անոր գոր­ծե­րուն մի­ջամուխ չըլ­լա­լու սկզբունքը, սա­կայն, ներ­կայ պա­րագա­յին, CCAF-ի տա­րեկան ընթրիքին դես­պա­նին բա­ցակա­յու­թիւնը Հա­յաս­տան-ֆրան­սա­հայու­թիւն խզու­մի նոր սահ­մա­նագիծ մըն է, որ ան­ցած է, եւ որուն հա­մար հարկ է տալ քա­ղաքա­կան գնա­հատա­կան։ 

 Ժ.Չ. ■