Հարցազրոյց՝ Օրելի Տեյիրմէնճեանի եւ Ֆրանսուա Տէվէճեանի հետ

Երիտասարդներ, որոնք կը ձգտին նուաճելու CCAF-ի նախագահութիւնը

Հարցազրոյց՝ «Համախմբել, կառուցել եւ փոխանցել» ընտրական ցանկին պարագլուխներուն՝ Օրելի Տեյիրմէնճեանի եւ Ֆրանսուա Տէվէճեանի հետ CCAF-ի Անհատական ներկայացուցիչներու ընտրութեան առթիւ

CCAF-ը՝ Ֆրան­սա­հայ ըն­կե­րակ­ցութիւննե­րը հա­մակար­գող խոր­հուր­դը, տա­րինե­րու դեգերումնե­րէ ետք վեր­ջա­պէս յօժարեցաւ իր կա­ռավար­ման ծրա­գրին մէջ ըն­դունիլ սահ­մա­նափակ թի­ւով Ան­հատներ, կազ­մա­կեր­պութիւննե­րու ներ­կա­յացու­ցիչնե­րու կող­քին մաս կազ­մե­լու CCAF-ի Ազ­գա­յին խոր­հուրդին եւ ընտրութիւններ նշանակուեցան։ Այս ընտրու­թիւննե­րուն մաս­նակցե­լու համար կազ­մուեցաւ եօթը հո­գինոց առա­ջին խմբակ մը, որ կը բաղկանայ Ֆրան­սուա Տէ­վէճեանէն, Օրելի Տեյիր­մէնճեանէն, Ալէն Նա­ւարա-Նա­ւասար­դեանէն, Ար­սէն Մա­կինեանէն, Քրիս­թէլ Տե­քեր­մենճեանէն, Սո­ֆի Սա­մուրգա­շեանէն եւ Լե­նա Ճա­պու­րեանէն։ Ընտրու­թիւննե­րը տե­ղի պի­տի ու­նե­նան տար­ւոյս Փետ­րուար 6-8-ին։ 

Երկրորդ ցանկ մըն ալ գո­յացաւ CCAF-ի ներ­կայ ղե­կավար­նե­րու՝ Արա Թո­րանեանի եւ Մու­րատ Փա­փազեանի առաջ­նորդու­թեամբ, կազ­մուած 15 ան­դամնե­րէ, «Միասին՝ Հա­յաս­տա­նի հա­մար» անու­նով։ Ըն­կե­րային ցան­ցե­րու վրայ այս երկրորդ ցան­կին ան­վա­ւերա­կան ըլ­լա­լու մա­սին շշուկներ տա­րածուեցան, որով՝ ըստ կա­նոնադ­րութեան 7-1-C յօ­դուա­ծին՝ շրջա­նային CCAF-ի ըն­կե­րակ­ցութիւննե­րու ներ­կա­յացու­ցիչ ընտրուած գոր­ծող նա­խագահ­նե­րը չեն կրնար միաժա­մանակ մաս­նակցիլ Ան­հատնե­րու ընտրու­թիւննե­րուն։ «Ո ՛չ մէկ Ազ­գա­յին խորհրդա­կան, որ նշա­նակուած է Շրջա­նային CCAF-ի մը կող­մէ, կրնայ թեկ­նա­ծու դառ­նալ Ազ­գա­յին խոր­հուրդին՝ Ան­հատնե­րու խում­բին մէջ», կը նշէ յիշեալ յօդուածը։

* * *

«Նոր  Յառաջ» – Բարեւ ձեզ, Օրելի Տեյիրմէնճեան՝ ճարտարագէտ, եւ Ֆրանսուա Տէվէճեան՝ փաստաբան։ Մենք զրոյց պի­տի ու­նե­նանք Ֆրանսահայ կազմակերպութիւնները համակարգող խորհուրդի (CCAF) ան­հատական ներ­կա­յացու­ցիչնե­րու ընտրու­թիւննե­րուն մա­սին։ Այս ընտրու­թիւննե­րուն հա­մար դուք կազ­մած էք «Հա­մախմբել, կա­ռու­ցել եւ փո­խան­ցել» («Rassembler, construire, transmettre») ցան­կը։ Մրցա­կից այլ ցանկ մը կազ­մուած է «Միաս­ին՝ Հա­յաս­տա­նի հա­մար» («Unis pour l’Arménie») անու­նին տակ, որուն նշա­նաբանն է՝ «Միաւո­րել, պաշտպա­նել եւ ճառագայթել»։ Առա­ջին հար­ցումս հե­տեւեալն է. ին­չո՞ւ յանձնա­ռու եղաք մաս­նակցե­լու Ան­հատնե­րու խոր­հուրդի ներ­կա­յացու­ցիչնե­րու ընտրու­թիւննե­րուն։

Ֆրանսուա Տէվէճեան – Բա­րեւ ձեզ, նախ շնոր­հա­կալու­թիւն, որ մեզ կը հիւ­րընկա­լէք։ Նախ եւ առաջ պէտք է ըսեմ որ դրդապատճառս անձնական է…։ Մենք բա­ւական տար­բեր ճա­նապարհներ ան­ցած ենք։ Բայց իրա­կանու­թեան մէջ, եր­կուքս ալ Հա­յաս­տա­նի հան­դէպ ու­նինք խո­ր յանձնա­ռու­թիւններ, որոնք կու գան հեռուներէն, ինչպէս մեր ցան­կին մաս­նակցող բո­լոր ան­ձե­րը։ Եւ իրա­պէս, մենք այն զգա­ցու­մը ու­նե­ցանք, որ յատ­կա­պէս 2020-ի պա­տերազ­մէն ի վեր նոր իրա­վիճակ մը ստեղ­ծուած է սփիւռքեան եւ հա­յաս­տա­նեան յա­րաբե­րու­թիւննե­րուն մէջ։ Հե­տեւա­բար՝ փո­փոխու­թեան կա­րիք կայ, եւ մենք ու­զե­ցինք պա­տաս­խա­նել փո­փոխու­թեան այդ կա­րիքին, ոչ թէ ան­ցեալը սրբե­լու՝ իբր թէ ոչինչ պա­տահած ըլ­լար, այլ կա­ռու­ցե­լու աւե­լի ար­դիական եւ դէ­պի ապա­գայ ուղղուած բան մը, եւ ոչ միայն շա­րու­նա­կելու պայ­քարնե­րը, որոնք անհրա­ժեշտ եղած են, բայց որոնք նաեւ երէ­կուան պայ­քարներն են։

Օրելի Տեյիրմէնճեան – Իմ դրդապատճառս ալ զուտ անձնա­կան է։ Ես փոքր տա­րիքէս մեծ­ցած եմ հայ­կա­կան զա­նազան միու­թիւննե­րու մէջ։ Ու­նե­ցած եմ որոշ պա­տաս­խա­նատւու­թիւններ, յատ­կա­պէս ու­սա­նողա­կան կամ երի­տասարդ մաս­նա­գիտա­կան տա­րինե­րուս։ Եւ այ­սօր իմ յանձնա­ռու­թիւնս առաջ­նորդո­ղը այն է, որ կը փա­փաքիմ նոր մա­կար­դա­կի մը անցնիլ եւ յա­ջողիլ աւե­լի լաւ կա­ռու­ցա­յին տես­քի հասցնել Ֆրան­սա­յի հայ­կա­կան միու­թե­նական դաշ­տը։ Եւ բե­րել խօսք մը, որ կ՚ամ­բողջաց­նէ այ­սօր CCAF-ի կող­մէ հնչող խօս­քը։ Որով­հե­տեւ ես խո­րապէս հա­մոզուած եմ, որ ֆրան­սա­հայ Սփիւռքը ու­նի մտա­հոգու­թեան այլ տար­րեր, եւ ամէն պա­րագա­յի՝ աշ­խա­տան­քի այլ ուղղու­թիւններ, քան անոնք՝ որոնք այ­սօր կը հնչեն CCAF-ի մի­ջոցաւ։

«ՆՅ» – Դուք որ­պէս նշա­նաբան ընտրած էք՝ «Հա­մախմբել, կա­ռու­ցել եւ փո­խան­ցել»։ Գե­ղեցիկ ծրա­գիր է։ Բայց հար­ցումնե­րը կը տե­ղան՝ որո՞նք հա­մախմբել։ Ապա՝ ի՞նչ կա­ռու­ցել։ Ի՞նչ ժա­ռան­գութիւն փո­խան­ցել։

Ֆ. Տ. – Իրա­պէս ալ յա­ւակ­նոտ ծրա­գիր մըն է։ Նախ՝ երեք բա­ներ կա­յին, որոնք մե­զի կա­րե­ւոր եւ զիրար լրաց­նող թուեցան։ Հա­մա­խմբել, որով­հե­տեւ այ­սօր, գո­յու­թիւն ու­նե­ցող բա­ժա­նումնե­րէն ան­դին, կան հայ­կա­կան ծա­գու­մով կամ Հա­յաս­տա­նի հետ կա­պուած Ֆրան­սա­յի մէջ ապ­րող բազ­մա­թիւ ան­ձեր, որոնք ան­մի­ջակա­նօրէն ներ­գրա­ւուած չեն միու­թիւն­նե­րու կամ Հա­յաս­տա­նի աջակ­ցու­թեան գոր­ծին մէջ, բայց կրնա­յին ըլ­լալ, եւ ան­պայմա­նօրէն դէմ չեն ատոր, հե­տե­ւա­բար անոնք ար­տա­յայ­տուելու նոր ձե­ւի մը կա­րիքը ու­նէին։ Ու­րեմն պէտք էր զա­նոնք հա­մախմբել: Կա­ռու­ցել, որով­հե­տեւ «CCAF տու­ն»-ը այ­սօր կա­րիքը ու­նի ա՛լ աւե­լի հաս­տա­տու­թե­նական (institutionnalisé) դառ­նա­լու, եւ նախ այդ կա­ռու­ցումն է որ ի մտի ունիմ։ Եւ յե­տոյ՝ փո­խան­ցել, որով­հե­տեւ մեր ծնող­նե­րը փո­խան­ցած են մե­զի, մենք ալ պար­տինք փո­խան­ցել մեր զա­ւակ­նե­րուն։ Փո­խան­ցումը կա­րեւոր տարր է։ Եւ հոս, եթէ կա­րելի է ըսել, փոքր անձնա­կան խոս­տո­վանու­թիւն մը ընեմ ձե­զի. Հա­յաս­տա­նի հան­դէպ իմ յանձնա­ռու­թիւնս մե­ծապէս կա­պուած է նաեւ հօրս մա­հուան հետ, որ իր ամ­բողջ կեան­քին ըն­թացքին յանձնա­ռու եղած է Հա­յաս­տա­նի հա­մար։ Եւ երբ ան մա­հացաւ, մինչ այդ, սոյն յանձնա­ռու­թեան առումով ամ­բողջ տե­ղը ինք կը գրա­ւէր ըն­տա­նիքին մէջ. եղ­բայրնե­րուս հետ միասին մեր կար­գը եկաւ ոտ­քի կե­նալու եւ մեր լու­ման բե­րելու այդ կա­ռոյ­ցին։ Ու­րեմն փո­խան­ցե­լը նաեւ ա՛յդ է։ Կը յու­սամ, որ հի­մա չէ, բայց երբ պա­հը գայ մե­զի հա­մար, մեր զա­ւակ­ներն ալ ներկայ պի­տի ըլ­լան՝ իրենց կար­գին ոտ­քի կե­նալու, ստանձնելու եւ ապա փո­խան­ցե­լու հա­մար։ Սա նոյնպէս էական կէտ մըն է։

Օ. Տ. – Ամ­բողջաց­նե­լով Ֆրան­սուային ըսա­ծը՝ իւ­րա­քան­չիւր բա­ռի ետին կայ մտադ­րութիւն մը եւ կան գոր­ծե­լու գա­ղափար­ներ։ Եւ ինչպէս ինք կ՚ըսէր, «հա­մախմբել» բա­ռին ետին կայ նպատակ մը, պաշ­տօ­նավա­րու­թեան ըն­թացքին մեզ առաջ­նորդելիք ար­ժէքնե­րու իմաս­տով. մեր նպա­տակն է աշ­խա­տիլ եւ հա­մախմբել բո­լոր զգայ­նութիւննե­րը՝ յար­գե­լով իւ­րա­քան­չիւրը, որ­պէսզի CCAF-ը հա­մակար­գող խոր­հուրդէ մը անցնի ներ­կա­յացուցչա­կան իս­կա­կան լայն խոր­հուրդի մը, որ վեր կը մնայ բաժանումներէ որոնք կրնան կողմնակալ ըլլալ։ Եւ ու­րեմն, իրա­կանու­թեան մէջ մեզ առաջ­նորդո­ղը պի­տի ըլ­լայ հասարակաց բարիքը. ի՞նչն է որ օգ­տա­կար է հայ­կա­կանու­թեան։ Հա­մախմբման այս նիւ­թին ետին մենք ի մտի ունինք գոր­ծո­ղու­թիւններ՝ իրարու քով բե­րելու Ֆրան­սա­յի հայ­կա­կան միու­թիւննե­րը, զար­գացնե­լու ներ­կա­յու­թիւնը Ֆրան­սա­յի բո­լոր շրջան­նե­րուն մէջ, վե­րականգնե­լու վստա­հու­թիւնն ու երկխօ­սու­թիւնը հայ­կա­կան հաս­տա­տու­թիւննե­րուն հետ։ Կա­րեւոր կը նկատեմ ընդգծել, որ մենք կը փա­փաքինք անդրկու­սակցա­կան (transpartisan) երկխօ­սու­թիւն։ Ի՞նչ կը նշա­նակէ անդրկու­սակցա­կան։ Կը նշա­նակէ, թէ ո՛ր կա­ռավա­րու­թիւնն ալ ըլ­լայ իշ­խա­նու­թեան գլու­խը, քա­ղաքա­կան ո՛ր հո­սանքն ալ ըլ­լայ Հա­յաս­տա­նի մէջ, մենք կը փա­փաքինք որ երկխօ­սու­թիւն ըլ­լայ։ Նոյն ձե­ւով ալ երկխօ­սու­թիւն ըլ­լայ ֆրան­սա­կան իշ­խա­նու­թիւննե­րուն եւ Ֆրան­սա­յի մէջ իշ­խող քա­ղաքա­կան կու­սակցու­թեան հետ։ Առանց միջամտելու Հա­յաս­տա­նի քա­ղաքա­կան կեան­քին՝ այս երկխօ­սու­թիւնը մե­զի հա­մար չա­փազանց կա­րեւոր կը թուի։ Եւ յե­տոյ, հա­մախմբման հարցին մէջ կէտ մը, որ իմ սրտիս շատ մօտիկ է՝ յա­ջողիլ միաւո­րել Ֆրան­սա­յի հայ­կա­կան միու­թիւննե­րը, որ­պէսզի CCAF-ը յա­ջողի խթա­նիչ դեր խա­ղալ՝ մա­կար­դակ փո­խելու եւ այնպէս ընե­լու, որ հայ­կա­կան այս միու­թե­նական ամ­բողջ խճանկարը շա­րու­նա­կէ իր հիաս­քանչ գոր­ծունէու­թիւնը, որ կ՚իրա­կանա­ցուի ամէն օր, եւ որ­պէսզի CCAF-ը ու­նե­նայ իս­կա­կան հա­մակար­գո­ղի դեր հայ­կա­կան միու­թե­նական խճանկարի բո­լոր ոլորտնե­րուն մէջ՝ ըլ­լան անոնք կրթա­կան, մշա­կու­թա­յին, տնտե­սական, առող­ջա­պահա­կան, նաեւ հո­գեւոր՝ տար­բեր եկե­ղեցի­ներու, երի­տասար­դութեան հետ գոր­ծակցու­թեամբ եւ այլն։ Ահա թէ աւե­լի յստա­կօրէն ի՛նչ կը հասկնանք «հա­մախմբել» եզ­րոյթով։ Եւ այս բո­լորին նպա­տակն է ըլ­լալ աւե­լի ու­ժեղ։ Մենք մեզի այլեւս չենք կրնար թոյլ տալ այն շռայ­լութիւ­նը, որ իւ­րա­քան­չիւրը իր սե­փական պար­տէ­զին մէջ մնայ եւ աշ­խա­տի՝ առանց միւսնե­րուն ու­շադրու­թիւն դարձնե­լու։ Այս նպա­տակով իս­կա­պէս պէտք է հա­մախմբել։

Թե­րեւս կրնամ քիչ մը աւե­լի յստակ ըլ­լալ կա­ռու­ցե­լու, CCAF-ի կա­ռավար­ման եւ կազ­մա­կերպման հարցով, որուն մա­սին կը խօ­սէր Ֆրան­սուան։ Կայ նիւթ մը, որ մեր սրտին մօտ է՝ CCAF-ի ներ­կայ կա­նոնա­գրի վե­րամ­շա­կումն է։ Մենք կը գտնենք, թէ այս կա­նոնա­գիրը վի­ճայա­րոյց, քա­ղաքա­կան բնոյ­թի գրու­թիւն է, որ կը հա­մախմբէ վա­խի, հա­կադ­րութեան եւ պայ­քա­րի մի­ջոցաւ։ Իսկ մենք կը փա­փաքինք հաստատել աւե­լի դրա­կան եւ դէ­պի Հա­յաս­տա­նի ու անոր Սփիւռքի ապա­գային ուղղուած տես­լա­կան մը, եւ հե­տեւա­բար՝ կա­նոնա­գիրը չըլ­լայ քա­ղաքա­կան, այլ ընդհա­կառա­կն՝ աւե­լի հա­մամարդկա­յին։ Կան գործնա­կան այլ քայ­լեր, զորս կ՚ու­զենք իրա­կանաց­նել, որ­պէսզի CCAF-ը ըլ­լայ իս­կա­պէս ճանչցուած եւ գնա­հատուած հաս­տա­տու­թե­նական դե­րակա­տար թէ՛ Ֆրան­սա­յի, թէ՛ եւ­րո­պական մա­կար­դա­կի վրայ՝ հաս­տա­տելով ամուր կա­պեր տար­բեր ֆրան­սա­կան եւ հայ­կա­կան հաս­տա­տու­թիւննե­րու հետ։

Եւ վեր­ջա­պէս՝ փո­խանցման մա­սին։ Մեր նպա­տակն է շա­րու­նա­կակա­նու­թիւնը, յի­շողու­թիւնը եւ ապա­գան ապա­հովել ներգրա­ւելով թէ՛ ներ­կայ, թէ՛ ապա­գայ սե­րունդնե­րը։ Սա կը նշա­նակէ յա­ջողիլ Սփիւռքին մէջ մղում տալ նո­րարա­րու­թեան մշա­կոյ­թի մը։ Այ­սինքն՝ այո՛, մենք ան­շուշտ կ՚ար­ժե­ւորենք մեր ամ­բողջ պատ­մութիւ­նը, ամ­բողջ յի­շողու­թիւնը, ամ­բողջ հայ­կա­կան մշա­կոյ­թը, բայց միաժամանակ կը պատ­րաստենք վա­ղուան մշա­կոյթն ու հայ­կա­կանու­թիւնը։ 

Ու­րեմն, ինչպէ՞ս ար­ժե­ւորել այս բո­լորը։ Այս ապ­րող եւ գոր­ծուն մշա­կոյ­թը պէտք է ար­ժե­ւորուի եւ նախ բնո­րոշուի ու տա­րածուի։ Լու­ծումներ կան, զա­նոնք պէտք է զօ­րաց­նել, հե­տեւիլ եւ խրա­խու­սել։ Մենք պէտք է աշ­խա­տինք նաեւ հա­յերէն լե­զուի դա­սըն­թացքնե­րու առա­ջար­կութեան վրայ ֆրան­սա­կան դպրոց­ներուն եւ գո­լէճ­նե­րուն մէջ՝ ծա­նօթա­ցում, նա­խա­պատրաստու­թիւն, խո­րա­ցում։ 

Փո­խան­ցու­մը ի վեր­ջոյ նաեւ մեր երի­տասար­դու­թեան ու­ղեկցիլն ու զայն ձե­ւաւո­րելն է, յատ­կա­պէս CCAF-ի ապա­գայ ղե­կավար­նե­րը ճանչնա­լու եւ պատ­րաստե­լու նպա­տակով։ Երի­տասարդնե­րը ներգրա­ւելով, նո­րարար ծրագ­րե­րու մէջ անոնց պա­տաս­խա­նատ­ւութիւններ յանձնե­լով է, որ կը կեր­տուին վա­ղուան առաջ­նորդնե­րը։ Բնա­կանա­բար, փո­խան­ցումը չի սահ­մա­նափա­կուիր միայն տե­ղեկատ­ւութեամբ, ժխտո­ղակա­նու­թեան դէմ պայ­քա­րով եւ Հա­յաս­տա­նի մա­սին լուրջ եւ մաս­նա­գիտա­կան տե­ղեկատ­ւութեան տա­րածումով։

«ՆՅ» – Շնոր­հա­կալու­թիւն այս յստա­կացումնե­րուն հա­մար։ Շա­տեր հարց կու տան CCAF-ի ներ­կայ վի­ճակին մա­սին, որոշ ան­դամ միու­թիւններ լքած ըլլալով զայն։ Ուստի, արդարօրէն, կը տրուի հար­ցումը, թէ ար­դեօք CCAF տագ­նա­պի մէ՞ջ է, եւ այս ընտրու­թիւնը պի­տի գայ ձե­ւով մը նա­ւը փրկե­լո՞ւ նա­ւաբե­կու­թե­նէ։ Ար­դեօք բա­րեփո­խու­մը, որ կը յա­ւակ­նի ըլ­լալ ժո­ղովրդա­վարա­կան եւ ներ­կա­յացուցչա­կան՝ իր գոր­ծունէու­թիւնը ու­ժե­ղաց­նե­լու, իր հիմ­քը ընդլայ­նե­լու եւ գոր­ծե­լաոճը ար­դիակա­նաց­նե­լու հա­մար, կրնա՞յ զայն վե­րաշ­խուժաց­նել։

Ֆ. Տ. – Ամէն պա­րագա­յի՝ ա՛յդ է նպա­տակը։ Յստակ է, որ 20 տա­րիէ ի վեր CCAF-ը չէ բա­րեփո­խուած։ Մինչ­դեռ բա­րեփո­խու­մը մաս կը կազ­մէ ամէն կեն­սունակ մարմինի։ Ով աւելի լաւ գիտէ, քան ֆրանսացիները. սահ­մա­նադ­րա­կան բա­րեփո­խումներ եղած են աւե­լի քան 25 ան­գամ՝ 1958-էն ի վեր։ Ու­րեմն, ան մաս կը կազմէ ժո­ղովրդա­վա­րա­կան կեան­քին։ Այս բա­րեփո­խու­մին նպա­տակն ալ ա՛յդ է։ Սա ակնյայ­տօ­րէն ան­բա­ւարար է, բայց առա­ջին քայլ մըն է։ Կը կար­ծեմ, որ այս բա­րեփո­խու­մին մեծ յաղ­թա­նակը ո՛չ թէ այն է՝ ինչ որ ինքնին կը պա­րու­նա­կէ, այլ այն, որ կա­րելի է ըսել, թէ կրնանք բա­ներ բա­րելա­ւել, եւ կրնանք յառաջանալ քայլ առ քայլ։ Սա առա­ջին քայլ մըն է, ըստ մեզի՝ լայ­նօ­րէն ան­բա­ւարար, եւ իրա­կանու­թեան մէջ այս առա­ջին քայ­լը նախ եւ առաջ պէտք է ըսէ մար­դոց՝ եկէք եւ մաս­նակցե­ցէք, որով­հե­տեւ ձեր տու­նը մնա­լով եւ բա­րեփո­խու­մին մինչեւ կա­տարեալ ըլ­լալը մերժելով՝ չէ որ ան կա­տարեալ պի­տի դառ­նայ։ Եթէ կ՚ու­զէք որ բա­րելա­ւուի, պէտք է գաք, պէտք է մաս­նակցիք։ Հա­ւանա­բար յու­սա­խաբ ընող, դժուար բաներ պիտի ըլ­լան։ Բայց այդպէս է, որ բա­րեփո­խումնե­րը յա­ռաջ կ՚եր­թան։

«ՆՅ» – Նկա­տի ու­նե­նալով CCAF-ի Ազ­գա­յին խոր­հուրդին մէջ Ան­հատնե­րու խոր­հուրդի ներ­կա­յացու­ցիչնե­րու սահ­մա­նափակ թի­ւը՝ ընտրուած­նե­րուն քա­ռոր­դէն մին­չեւ եր­րորդը, կը կար­ծէ՞ք որ ձեր խումբի յաղ­թա­նակի պա­րագա­յին, ան պի­տի ու­նե­նայ մի­ջոց­նե­րը ղե­կավա­րելու կամ ազ­դե­լու որո­շումնե­րուն վրայ, կամ յստակ ներ­գործու­թիւն ու­նե­նալու Ազ­գա­յին գրասենեակի որո­շումնե­րուն վրայ։

Ֆ. Տ. – Եթէ մտա­ծէինք, թէ բան մը ընե­լու հնա­րաւո­րու­թիւնը չու­նինք, չէինք ներկայանար։ Սա, այ­նուամե­նայ­նիւ, հիմ­նա­կան սկզբունքն է։ Յե­տոյ կա՛յ ոգին, կա՛յ օրէն­քը։ Երբ կը նա­յինք բա­րեփոխ­ման բնա­գիրը, ար­դա­րեւ, նոյ­նիսկ եթէ քուէնե­րուն ամ­բողջու­թիւնը ստա­նայինք, պի­տի մնա­յինք փոք­րա­մաս­նութիւն Ազ­գա­յին խոր­հուրդին մէջ, որ կը տնօ­րինուի միու­թիւննե­րուն կող­մէ։ Սա բա­րեփո­խու­մին պայ­մաննե­րէն մէկն էր։ Բա­րեփո­խու­մին ոգին նոր դէմ­քեր բե­րելն է։ Կը կար­ծեմ, թէ Օրե­լին, ես եւ Սփիւռքի հա­մար մեր ցան­կին բո­լոր ան­դամնե­րը նոյնպէս նոր մար­դիկ են, աւե­լի երի­տասարդ մար­դիկ։ Կայ նաեւ սե­ռերու հա­ւասա­րու­թիւն մը, որ դժբախ­տա­բար միշտ ներ­կայ չէ մեր Սփիւռքին մէջ։ Եւ ու­րեմն բա­րեփո­խու­մին ոգին այն է, որ առա­ջին հան­դի­սացող ցան­կը,– յա­մենայն դէպս սա մեր դիր­քո­րոշումն է,– կա­րենայ պա­հան­ջել CCAF-ի նա­խագա­հու­թիւնը ընտրու­թիւննե­րէն ետք։ Եւ այդ պա­հէն սկսեալ, այո՛, մենք պի­տի ու­նե­նանք մի­ջոց­նե­րը՝ թե­րեւս ոչ ամէն ինչ ընե­լու, բայց գո­նէ բա­ներ ընե­լու։

Օ. Տ. – Գիտ­ակից ենք, որ ամէն ինչ չի կրնար կա­տարուիլ դիւ­րութեամբ եւ մէկ օրէն միւ­սը։ Սա պի­տի պա­հան­ջէ երկխօ­սու­թիւն, զի­րար ճանչնա­լ, միու­թիւննե­րու ներ­կա­յացու­ցիչնե­րուն ընդունիլը՝ ան­հատնե­րու ներ­կա­յացու­ցիչնե­րը, որոնք մուտք պիտի գործեն այս խոր­հուրդէն ներս, եւ նոյ­նիսկ ու­ղե­նիշ­ներ ցոյց պիտի տան CCAF հաս­տա­տու­թեան, ինչ որ պի­տի առաջնորդէ կա­րեւոր փո­փոխու­թեան. այս փոփոխութիւնը յաջողութեամբ պիտի պսակուի միայն այն ատեն՝ եթէ ամէն մարդ իր լու­ման բերէ եւ չկառչինք մեր «ես»-երուն։ Դար­ձեալ կը վե­րադառ­նամ քիչ առաջ ըսա­ծիս՝ մենք իս­կա­պէս հետամուտ ենք հասարակաց բարիքի նպատակին, Ֆրան­սա­յի հայ­կա­կան սփիւռքնե­րո՛ւ­ն բարօրութեան, անոնց բո­լոր հիմ­նախնդիր­նե­րով, ան­շուշտ Հա­յաս­տա­նի հետ սերտօրէն առնչուած։

«ՆՅ» – «Միաս­ին՝ Հա­յաս­տա­նի հա­մար» միւս ցան­կը կը պա­րու­նա­կէ CCAF-ի որոշ ներ­կայ ղե­կավար­ներ, որոնք տա­կաւին պաշ­տօ­նի վրայ են, եւ ան­ձեր, որոնք կը գլխա­ւորեն հայ հա­մայնքի մեծ կա­ռոյցներ՝ ՀՅ Դաշ­նակցու­թիւն, ՀԲԸՄ…, ինչ որ կը նշա­նակէ, թէ անոնք ու­նին նաեւ ընտրող­նե­րու թիւ մը, որ ի նպաստ է իրենց դա­տին։ Ո՞ր ընտրա­կան զան­գուածին վրայ յոյս դրած էք այս ընտրու­թիւննե­րը շա­հելու հա­մար։

Ֆ. Տ. – Միւս բո­լորին։ Մեծ թիւ կը կազ­մեն։ Կը կա­տակեմ։ Բայց իս­կա­պէս այդպէս է։ Իրենց հիմ­քը միու­թիւններն են, պատ­մութիւնն է։ Սա էական եւ հիմ­նա­րար հիմք է։ Այս բա­րեփո­խու­մին եւ ընտրու­թիւննե­րուն նպա­տակը նո­րու­թիւն բե­րելն է, եւ բե­րել մար­դիկ, որոնք պատ­մա­կանօ­րէն եւ աւան­դա­բար չէին մաս­նակցեր CCAF-ին։ Եւ ու­րեմն հի­մա մենք անոնց կ՚առա­ջար­կենք մաս­նակցիլ՝ իրենց փա­փաքին եւ իղ­ձին հա­մեմատ։ Եւ սա շատ մարդ կը ներ­կա­յաց­նէ, ու­րեմն մեզ­ի կը մնայ գիտ­նալ զօ­րաշար­ժի են­թարկել զա­նոնք։

«ՆՅ» – Եւ յե­տոյ, անոնք ու­նին նաեւ մա­մու­լը, որ տե­ղեկա­տւու­թեան տա­րած­ման եւ հա­մայնքնե­րու ամ­բողջին հասնելու խո­ղովակ­ներ են։ Պէտք են նաեւ նիւթական մի­ջոց­ներ։

Ֆ. Տ. – Բա­րեբախ­տա­բար կայ «Նոր Յա­ռաջ»-ը։

«ՆՅ» –  Այո՛, ճիշդ էք, բայց ամէն պա­րագա­յի, ար­դեօք բա­ւարա՞ր է։ Եւ յե­տոյ, պէտք են նաեւ մարդկա­յին եւ նիւ­թա­կան մի­ջոց­ներ. կը կար­ծէ՞ք որ լաւ զի­նուած (պատ­րաստ) էք ճա­կատե­լու հա­մար այս բո­լոր դաշ­տե­րուն վրայ։

Օ. Տ. – Մենք մա­մու­լի մի­ջոց­ներ չու­նինք։ Մենք այ­սօր պաշ­տօ­նի վրայ չենք։ Ու­րեմն, իրա­պէս մի­ջոց­նե­րու ան­հա­ւասա­րակշռու­թիւն կայ։ Բայց կը կար­ծեմ, թէ մար­տահրա­ւէրը ոչ այնքան այ­սօ­րուան մեր ու­նե­ցած մի­ջոց­ներն են, որ­քան անոնք, զորս կրնանք ու­նե­նալ վա­ղը, եւ հայ­կա­կան միու­թե­նական խճանկարին մէջ, ապա աւե­լի լայ­նօ­րէն հայ­կա­կան սփիւռքին մէջ առ­կայ մի­ջոց­նե­րու ամբողջութիւնը, որ­ մե­զի թոյլ պիտի տայ գոր­ծել։ Արդ, այս ար­շա­ւը,– ճիշդ է որ ար­դէն Յու­նուար 14-ն ենք, ընտրող­նե­րու ցանկե­րուն ար­ձա­նագ­րութիւններուն համար սահմանուած է մին­չեւ ամ­սուն 31-ը, ընտրու­թիւննե­րը Փետ­րուար 6-ին են,– ու­րեմն ամէն պա­րագա­յի չա­փազանց սեղմ ժամանակի մէջ ար­շաւ մըն է, բա­ւական սահ­մա­նափակ մի­ջոց­նե­րով։ Մենք շատ յոյս ու­նինք, որ «բեր­նէ-բե­րան» տա­րածուիլը կը գոր­ծէ։ Մենք բո­լորին տրա­մադ­րութեան տակ ենք՝ եթէ հար­ցումներ կան։ Մտա­դիր ենք հան­րա­յին հա­ւաք­ներ կազմակերպել Փա­րիզի շրջա­նին, Լիոնի եւ Մար­սիլիոյ մէջ։ Եւ կը յու­սանք նաեւ կազ­մա­կեր­պել աւե­լի լայն «Zoom» մը՝ ներ­կա­յաց­նե­լ կարենալու հա­մար մեր ծրա­գիրը եւ այն տար­րե­րուն մէկ մա­սը, որոնց մա­սին քիչ առաջ կը խօ­սէի, երբ քիչ մը աւե­լի ման­րա­մաս­նե­ցինք մեր երեք առանցքնե­րը։ Ահա­ւասիկ. այսքան քիչ ժա­մանա­կի մէջ չենք կրնար շատ աւե­լին ընել։

«ՆՅ» – Եւ ինչպէ՞ս կը հա­կազ­դէք մրցա­կից ցան­կին մէջ ֆրան­սա­ցի քա­ղաքա­կան դէմ­քե­րու, նախ­կին ընտրեալ­նե­րու ներ­կա­յու­թեան, ինչպէս Ֆրան­սուա Ռոշպլուանը կամ Ռէ­նէ Ռու­քէն, կամ նոյ­նիսկ Լեռ­նա­յին Ղա­րաբա­ղի Հան­րա­պետու­թեան ներ­կա­յացու­ցի­չը։

Ֆ. Տ. – Ասոնք եր­կու քիչ մը տար­բեր պա­րագա­ներ են։ Ֆրան­սա­ցի քա­ղաքա­կան գոր­ծիչնե­րը ակնյայ­տօ­րէն Հա­յաս­տա­նի եւ Հայ դա­տի բա­րեկամ­ներ են, առանց որե­ւէ մեկնաբանութեան։ Անոնք ու­նին իրենց անցեալը եւ իրենց յանձնա­ռու­թիւնը իրենց ետին։ Անոնք կու գան, կ՚ու­զեմ ըսել, ան­ցեալի սե­րունդէ մը. եթէ անոնք հոն են՝ վստա­հաբար իրենց հա­ւատար­մութեան բերմամբ է. սա­կայն մենք մեր հայեացքը յառած ենք դէ­պի ապա­գայ, մենք ու­նինք ցանկ մը, որ ջա­նացինք ըլ­լայ երի­տասարդ եւ աշ­խուժ, հա­ւասա­րակշռուած, եւ ոչ թէ պար­զա­պէս փոր­ձեցինք հա­ւաքել բո­լոր անոնք՝ որոնք 20 տա­րիէ ի վեր ար­դէն իրենք զիրենք բնո­րոշած են որ­պէս Հայ դա­տի նուիրեալ­ներ։

Յով­հաննէս Գէոր­գեանի պա­րագան քիչ մը տար­բեր է։ Նախ, ան բա­րեկամ է, մենք շատ լաւ կը հասկցուինք։ Կը կի­սենք միեւ­նոյն ձգտումը, հե­տաքրքրու­թիւնը Ար­ցա­խի հան­դէպ։ Կը կար­ծեմ թէ իրե՛ն պէտք է ուղղել հար­ցումը՝ գիտ­նա­լու հա­մար, թէ ին­չո՛ւ ընտրած է այս յանձնա­ռու­թիւնը մրցակից ցան­կին մէջ։ Բայց ես ոչ մէկ կաս­կած ու­նիմ, որ ինչ ալ ըլ­լայ ընտրու­թեան ար­դիւնքը, ինչպէս որ ան­ցեալին աշ­խա­տած ենք միասին, պի­տի շա­րու­նա­կենք միասին աշ­խա­տիլ Յով­հաննէ­սին եւ միւս ցան­կի բո­լոր ան­դամնե­րուն հետ։

«ՆՅ» – Իսկ հի­մա, եթէ նկա­տի առ­նենք ար­ձա­նագ­րուած­նե­րու թի­ւը եւ յե­տոյ՝ ձեռնպահու­թիւնը, ձե­զի հա­մար, այս ընտրու­թեան յա­ջողու­թեան հա­մար ո՞րը պի­տի ըլ­լար ար­ձա­նագ­րուած­նե­րու նուազա­գոյն թի­ւը, որ­պէսզի այս ընտրու­թիւննե­րը հա­մարուին ներ­կա­յացուցչա­կան։ Սա առա­ջին փորձ մըն է, լաւ գի­տենք, բայց կա­րեւոր է։

Ֆ. Տ. – Լաւ գի­տենք, որ որ­քան մեծ թիւ ըլ­լայ՝ այնքան լաւ, սակայն վեր­ջա­ւորու­թեան թի­ւը յու­սա­խաբ պիտի ընէ։ Բայց այդ կարեւոր չէ, որով­հե­տեւ նոյնիսկ եթէ բա­ցար­ձակ առու­մով ան յու­սա­խաբ պի­տի ընէ, բայց եւ այնպէս պի­տի ըլ­լայ քա­ջալե­րանք։ Եւ ու­րեմն մենք քա­ջալե­րական պի­տի գտնենք՝ ի՛նչ ալ ըլ­լայ թի­ւը։ Բայց ես ոչ մէկ գա­ղափար ու­նիմ, թէ ի՛նչ պի­տի ըլ­լայ թի­ւը ի վեր­ջոյ։ Պիտի ու­զէի ձե­զի կարենալ ըսել, թէ շատ բարձր պի­տի ըլ­լայ, բայց չեմ գի­տեր։

Օ. Տ. – Եթէ ըսենք, թէ Ֆրան­սա­յի մէջ 500.000 հայ­կա­կան ծա­գու­մով ան­ձեր կան, կը կար­ծեմ, թէ մենք շատ հե­ռու պի­տի ըլ­լանք ներ­կա­յացուցչա­կանու­թեան մա­կար­դակէն՝ բաղ­դա­տած այդ թի­ւին։ Պար­զա­պէս Ֆրան­սա­յի մէջ չենք կրնար վի­ճակագ­րութիւն ընել ան­ձե­րու ծա­գու­մին վե­րաբե­րեալ։ Շատ դժուար է կար­ծիք յայտնելը։ Ես իրա­պէս կը բաժ­նեմ Ֆրան­սուային ըսա­ծը։ Սա առա­ջին քայլ մըն է եւ ան­խուսա­փելիօրէն յու­սա­խաբու­թիւն մը պի­տի ըլ­լայ։ Բայց միեւ­նոյն ատեն, կը կար­ծեմ, թէ առա­ջին ան­գա­մը պի­տի ըլ­լայ, որ Ֆրան­սա­յի հայ­կա­կան Սփիւռքին մէջ այդքան մեծ թի­ւով ֆի­զիքա­կան ան­ձեր զօ­րաշար­ժի են­թարկուած ըլ­լան՝ մաս­նակցե­լու հա­մար ընտրու­թեան մը, որ թոյլ պիտի տայ Ֆրան­սա­յի հայ­կա­կան Սփիւռքի ներ­կա­յացուցչա­կան մարմինի մը՝ դառնալ իր խօսափողը։ Միայն այդ՝ արդէն ինքնին յաղ­թա­նակ մը պի­տի ըլ­լայ։

«ՆՅ» – Դուք ար­դէն ակ­նարկե­ցիք Հա­յաս­տա­նի պե­տու­թեան հան­դէպ ձեր դիր­քո­րոշ­ման, նկա­տի ու­նե­նալով որ ներ­կա­յիս CCAF-ը նոյնպէս հա­ղոր­դակցու­թեան որոշ խնդիր­ներ ու­նի Հա­յաս­տա­նի պե­տու­թեան հետ։ Ի՞նչ պի­տի ըլ­լար ձեր դիր­քո­րոշու­մը Հա­յաս­տա­նի պե­տու­թեան հան­դէպ եւ Հա­յաս­տա­նի կա­ռավա­րու­թեան քա­ղաքա­կանու­թեան հան­դէպ։

Ֆ. Տ. – Կը կար­ծեմ թէ Օրե­լին քիչ առաջ շատ լաւ ըսաւ. CCAF-ը ու­նի անդրկու­սակցա­կան դիր­քո­րոշում Ֆրան­սա­յի մէջ, որ կ՚եր­կա­րի աջէն մին­չեւ ձախ, եւ որ­պէս միակ կողմնա­ցոյց ու­նի Հան­րա­պետու­թեան ար­ժէքնե­րուն յար­գանքը։ Մենք չենք հասկնար, թէ ին­չո՛ւ ճիշդ նոյնը պի­տի չըլ­լայ Հա­յաս­տա­նի պա­րագա­յին։ CCAF-ը կը խօ­սէր կա­ռավա­րու­թեան հետ, երբ Պրն Սար­քո­զի Հան­րա­պետու­թեան նա­խագահ էր, երբ Պրն Հո­լանտ Հան­րա­պետու­թեան նա­խագահ էր, երբ Պրն Մաք­րոն Հան­րա­պետու­թեան նա­խագահ է, եւ այդպէս շատ լաւ է։ Մեր դիր­քո­րոշումն է՝ ընել ճիշդ նոյ­նը Հա­յաս­տա­նի հետ եւ դադ­րիլ ու­նե­նալէ դիր­քո­րոշում մը, որ կա­ռավա­րու­թեան ընդդի­մադիր կու­սակցու­թիւննե­րէն մէ­կուն դիր­քո­րոշումն է։ Ժո­ղովրդա­վարու­թեան մէջ՝ Հա­յաս­տա­նի կա­ռավա­րու­թեան դէմ ընդդի­մու­թիւնը միան­գա­մայն օրի­նաւոր է, ան մե­զի ոչ մէկ խնդիր կը յա­րու­ցէ, բայց այդ չի կրնար ըլ­լալ CCAF-ին դիրքորոշումը, որ պար­տի հա­մախմբել բո­լորը։

«ՆՅ» – Եւ ի վեր­ջոյ, պի­տի ըն­դունէի՞ք հրա­պարա­կային վիճարկում մը ու­նե­նալ առե­րես՝ «Միաս­ին՝ Հա­յաս­տա­նի հա­մար» մրցա­կից ընտրա­կան ցան­կի պա­րագ­լուխներուն հետ։

Ֆ. Տ. – Ու­րեմն հոս հաստատեմ, որ այդ վիճարկումը արդէն ծրագրուած է եւ պիտի հաղորդուի «Ayp-FM» ձայ­նասփիւ­ռէն. պի­տի ձայ­նագրուի Ուրբաթ, Յունուար 16-ին եւ պի­տի սփռուի Շա­բաթ, Յունուար 17-ին։ Դժբախ­տա­բար Օրե­լին պի­տի չկարենայ միանալ մե­զի, բայց ես ներ­կայ պի­տի ըլ­լամ Ալէն Նա­ւար­ա-Նա­ւասար­դեանի հետ՝ դէմ առ դէմ Արա Թո­րանեանին եւ Մու­րատ Փա­փազեանին։

«ՆՅ» – Շատ լաւ։ Շնոր­հա­կալու­թիւն այս զրոյ­ցին հա­մար։ Ձե­զի կը մաղ­թեմ բա­րի ընտրու­թիւններ, յա­ջողու­թիւն՝ ձեր գոր­ծունէու­թեան մէջ։

Հարցազրոյցը վարեց՝ ԺԻՐԱՅՐ ՉՈԼԱՔԵԱՆ ■